{"id":7677,"date":"2025-07-11T17:00:00","date_gmt":"2025-07-11T15:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/albrechtpartners.com\/?p=7677"},"modified":"2025-07-11T16:20:25","modified_gmt":"2025-07-11T14:20:25","slug":"robert-ditrych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/robert-ditrych\/","title":{"rendered":"Robert DITRYCH: W co INWESTOWA\u0106 w 2025 roku? Koniec MIESZKA\u0143 na WYNAJEM! Ekspert inwestycji radzi."},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Zasubskrybuj Greg Albrecht Podcast<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tYouTube<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tSpotify<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tApple Podcasts<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\n\n\n

Jest dzieckiem gie\u0142dy. Od 30 lat zaanga\u017cowany w ten rynek. Jako 14-latek ogl\u0105da\u0142 w telewizji g\u0142\u00f3wnie telegazet\u0119, \u015bledz\u0105c kursy gie\u0142dowe. To by\u0142o naturalne zaj\u0119cie ch\u0142opaka po szkole, kt\u00f3ry chcia\u0142 zrozumie\u0107, jak dzia\u0142a rynek \u2013 m\u00f3wi Robert Ditrych.<\/h2>\n\n\n\n


Jego kariera koncentruje si\u0119 na wspieraniu przedsi\u0119biorc\u00f3w i pracy z prywatnym kapita\u0142em. To po\u0142\u0105czenie perspektyw \u2013 rozumienia, jak buduje si\u0119 firm\u0119, oraz jak postrzega i wycenia j\u0105 rynek kapita\u0142owy \u2013 daje mu unikaln\u0105 zdolno\u015b\u0107 widzenia rynku z wielu stron.<\/p>\n\n\n\n


Jeden z jego najwi\u0119kszych sukces\u00f3w to kadencja w firmie Paged (VII 2011\u2013XII 2016), podczas kt\u00f3rej kapitalizacja sp\u00f3\u0142ki wzros\u0142a z oko\u0142o 100 mln z\u0142 do ponad 820 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n


Go\u015bciem Greg Albrecht Podcast jest Robert Ditrych \u2013 do\u015bwiadczony inwestor prywatny, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca funduszu growth equity Momentum Capital Partners, topowy g\u0142os Fintwita i autor popularnego newslettera o inwestowaniu i finansach.<\/p>\n\n\n\n


Z odcinka dowiesz si\u0119:
\u25ab\ufe0f W co inwestowa\u0107 w 2025 roku, je\u015bli nie w AI
\u25ab\ufe0f Dlaczego rynek mieszka\u0144 na wynajem si\u0119 ko\u0144czy
\u25ab\ufe0f Czym jest growth equity i jakie korzy\u015bci daje inwestorom i founderom
\u25ab\ufe0f W co inwestuje Robert Ditrych \u2013 topowy g\u0142os Fintwita
\u25ab\ufe0f Jak budowa\u0107 zamo\u017cno\u015b\u0107 na wczesnych etapach \u017cycia<\/p>\n\n\n\n


\ud83c\udf99\ufe0f Pos\u0142uchaj #321 odcinka Greg Albrecht Podcast.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Partnerzy Greg Albrecht Podcast:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Formeds<\/strong> \u2013 Odbierz 20% rabatu na suplementy formeds z kodem GREG20. Popraw swoj\u0105 wydajno\u015b\u0107, form\u0119 i samopoczucie z pomoc\u0105 wysokiej klasy polskich produkt\u00f3w ze 100% czystym sk\u0142adem, optymalnymi dawkami sk\u0142adnik\u00f3w aktywnych i jako\u015bci potwierdzonej przez niezale\u017cne laboratoria.<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udc49 formeds.pl\/greg<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wspieraj\u0105c naszych partner\u00f3w, wspierasz rozw\u00f3j podcastu!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Transkrypcja:<\/h2>\n\n\n\n

(Transkrypcja jest generowana automatycznie, mo\u017ce zawiera\u0107 drobne b\u0142\u0119dy<\/em>)<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Dzi\u015b w Greg Albrecht Podcast go\u015bcimy Roberta Dietricha \u2013 inwestora prywatnego, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0119 Momentum Capital Partners<\/a> oraz tw\u00f3rc\u0119 jednego z najbardziej poczytnych i warto\u015bciowych newsletter\u00f3w na temat inwestycji i finans\u00f3w. Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry o inwestowaniu wie prawie wszystko.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Cze\u015b\u0107, Robert!<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Witam serdecznie.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: S\u0142uchaj, zebra\u0142em troch\u0119 pyta\u0144 od r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142yby si\u0119 dowiedzie\u0107 wi\u0119cej na temat inwestycji \u2014 takiej z perspektywy prywatnej, troch\u0119 inwestycji z perspektywy przedsi\u0119biorczej, a potem troch\u0119 na temat tego, co to znaczy growth equity.<\/p>\n\n\n\n

W tych tematach b\u0119d\u0119 Ci dzisiaj niepokoi\u0142, ale te\u017c chcia\u0142bym troch\u0119 si\u0119 dowiedzie\u0107 wi\u0119cej o tym, sk\u0105d Ty przybywasz i sk\u0105d masz wszystkie swoje kompetencje.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze pytanie jest takie \u2014 uwaga: w co nie inwestowa\u0107 w 2025 roku?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Mo\u017ce odpowiem, w co inwestowa\u0107. Inwestowa\u0107 w to, na czym si\u0119 znamy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Gdybym mia\u0142 powiedzie\u0107, w co nie inwestowa\u0107, to by\u0142oby to w obszarach swoich niekompetencji. Inwestowanie wymaga wiedzy i przygotowania, wymaga tego, \u017ceby by\u0107 konkurencyjnym na rynku oraz sprawnie si\u0119 w nim porusza\u0107. Wymaga pewnych przewag.<\/p>\n\n\n\n

Te przewagi jeste\u015bmy w stanie budowa\u0107 w obszarach swoich kompetencji, wi\u0119c m\u00f3wi\u0105c przewrotnie, odpowiadaj\u0105c przewrotnie na Twoje pytanie, tak bym powiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: A jest jaka\u015b nisza, jakie\u015b co\u015b, co pojawia si\u0119 na firmamencie biznesu, technologii \u2014 co\u015b, czego zwyk\u0142y zjadacz chleba jeszcze nie widzi, a Ty ju\u017c swoim czujnym nosem inwestycyjnym wyczuwasz, \u017ce to mo\u017ce by\u0107 rzecz, kt\u00f3ra w najbli\u017cszych kilku latach mo\u017ce fajnie wyp\u0105czkowa\u0107. Nie m\u00f3wi\u0119 tu o oczywistych rzeczach, jak technologia czy AI.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: No tych obszar\u00f3w mo\u017ce by\u0107 sporo, bo dzisiaj m\u00f3wi si\u0119 najwi\u0119cej o sztucznej inteligencji, AI. Natomiast tworz\u0105 si\u0119 i b\u0119d\u0105 si\u0119 tworzy\u0107 us\u0142ugi, kt\u00f3rych jeszcze dzisiaj nie znamy.<\/p>\n\n\n\n

Jak popatrzymy na struktur\u0119 demograficzn\u0105, chocia\u017cby odnosz\u0105c si\u0119 do Polski, ale patrz\u0105c te\u017c na trendy szeroko na \u015bwiecie, to starzenie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw jest pewnym megatrendem. Je\u015bli spojrzymy tylko na Polsk\u0119, bo my\u015bl\u0119, \u017ce to jest ciekawe, i przeanalizujemy dane GUS-u oraz prognoz\u0119 GUS-u, kt\u00f3ra jest niedoskona\u0142a \u2014 niedoszacowana pod k\u0105tem tego, jak spada dzietno\u015b\u0107 \u2014 to rzeczywisto\u015b\u0107 wygl\u0105da i pewnie b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 nieco gorzej.<\/p>\n\n\n\n

Co istotne, mi\u0119dzy 2030 a 2040 rokiem podwaja lub potraja si\u0119 liczba os\u00f3b powy\u017cej 80. roku \u017cycia w Polsce. To jest kompletna zmiana: z 700 tysi\u0119cy os\u00f3b do p\u00f3\u0142tora, a nawet dw\u00f3ch milion\u00f3w os\u00f3b w tym wieku.<\/p>\n\n\n\n

Gdybym mia\u0142 poszukiwa\u0107 jakiego\u015b obszaru, to na pewno obszar profesjonalnych us\u0142ug medycznych i zdrowotnych, szeroko poj\u0119tych, postrzegam jako bardzo interesuj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Mam pro\u015bb\u0119: zasubskrybuj teraz ten podcast, a dzi\u0119ki temu b\u0119dziemy mogli dalej rozwija\u0107 ten kana\u0142.<\/p>\n\n\n\n

A jak uczy\u0107 si\u0119 inwestowania? Mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 od tego, jak nauczy\u0107 dzieci inwestowania. Jak ty uczysz swoje dzieci inwestowania?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: No dobrze, jak nauczy\u0107 si\u0119 inwestowania? Wr\u00f3\u0107my do pierwszego pytania, czyli jak szuka\u0107 obszar\u00f3w swoich kompetencji.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce warto pr\u00f3bowa\u0107. Dla mnie inwestowanie jest sposobem na uczenie si\u0119 r\u00f3\u017cnych biznes\u00f3w, na poznawanie r\u00f3\u017cnych bran\u017c oraz na zrozumienie, jak funkcjonuj\u0105 okre\u015blone rynki. My\u015bl\u0119, \u017ce to bierze si\u0119 z pasji. Bardzo trudno jest podej\u015b\u0107 do inwestowania bezemocjonalnie. W tym kontek\u015bcie dla wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b, dla 80\u201390% spo\u0142ecze\u0144stwa, prosty ETF na najlepszy rynek akcyjny by\u0142by najlepszym rozwi\u0105zaniem. W\u00f3wczas nie poleca\u0142bym komplikowania tematu, lecz pod\u0105\u017cania prostymi schematami.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli spojrzymy szeroko na rynek, nawet w indeksie S&P 500, okazuje si\u0119, \u017ce tylko ma\u0142a grupa sp\u00f3\u0142ek by\u0142a odpowiedzialna za kreacj\u0119 warto\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107, znakomit\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 warto\u015bci w historii rynk\u00f3w kapita\u0142owych, wygenerowa\u0142a niewielka liczba sp\u00f3\u0142ek. Indeksy maj\u0105 to do siebie, \u017ce grupuj\u0105 te najlepsze sp\u00f3\u0142ki, wi\u0119c z punktu widzenia wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa to b\u0119dzie najlepsze rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli kto\u015b chce podej\u015b\u0107 do inwestowania w spos\u00f3b bardziej skomplikowany, zaczyna si\u0119 uczy\u0107 tej sztuki. Ja osobi\u015bcie jestem na rynku inwestycyjnym od lat, ucz\u0119 si\u0119 sztuki inwestowania, a tak\u017ce ucz\u0119 moje dzieci i zach\u0119cam je do nauki. Moje dzieci s\u0105 jeszcze do\u015b\u0107 m\u0142ode, wi\u0119c nie wchodzimy tutaj w obszar in\u017cynierii finansowej ani zaawansowanego finansowego spojrzenia. Zastanawiamy si\u0119 natomiast, jak tworzy si\u0119 warto\u015b\u0107. Patrzymy, jakie produkty konsumujemy, jakie firmy lubimy, i ju\u017c na tym wczesnym etapie tworzymy sobie portfel inwestycji ulubionych firm.<\/p>\n\n\n\n

W tym portfelu znajduj\u0105 si\u0119 takie marki jak najwi\u0119ksze firmy technologiczne \u015bwiata, produkty, kt\u00f3rymi si\u0119 otaczamy, oraz us\u0142ugi, z kt\u00f3rych korzystamy. Patrz\u0105c szeroko, to podej\u015bcie si\u0119 sprawdza, poniewa\u017c zwykle za dostarczan\u0105 us\u0142ug\u0105 i rzesz\u0105 fan\u00f3w stoi dostarczona warto\u015b\u0107. Je\u015bli sp\u00f3\u0142ki dostarczaj\u0105 warto\u015b\u0107, s\u0105 w stanie z\u0142apa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 tej warto\u015bci, a tym samym ich akcjonariusze w d\u0142ugim terminie s\u0105 zadowoleni z sukces\u00f3w klient\u00f3w tych firm.<\/p>\n\n\n\n

Koniec ko\u0144c\u00f3w chodzi o dostarczan\u0105 warto\u015b\u0107. Ja zaszczepiam to u dzieci poprzez obserwacj\u0119 \u015bwiata, obcowanie z firmami oraz zauwa\u017canie, kt\u00f3re firmy dla nas dostarczaj\u0105 warto\u015b\u0107. S\u0142uchaczom tak\u017ce polecam takie podej\u015bcie, poniewa\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce to jest dobry pocz\u0105tek do wej\u015bcia w \u015bwiat inwestowania.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobrze, bo na to mo\u017cna spojrze\u0107 tak: ja lubi\u0119 ryzykowa\u0107, eksperymentuj\u0119, i to jest czasem takie zakrzywienie perspektywy, kt\u00f3re pochodzi z przestrzeni, w kt\u00f3rej ju\u017c masz jakie\u015b aktywa, jakie\u015b mo\u017cliwo\u015bci do podejmowania tych eksperyment\u00f3w.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, nie boisz si\u0119 nadmiernie tego, \u017ce stracisz, bo wiadomo, \u017ce inwestowanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem. To jest oczywiste, chocia\u017c ogl\u0105damy na Instagramie tych, kt\u00f3rzy tylko zarabiaj\u0105 i pr\u00f3buj\u0105 kreowa\u0107 tak\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, ale wiemy, \u017ce czasem si\u0119 te\u017c traci.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Zatem bywa tak, \u017ce wydaje nam si\u0119, i\u017c troch\u0119 si\u0119 boimy tego ryzyka. Ja pami\u0119tam, \u017ce zacz\u0105\u0142em inwestowa\u0107 na rynku akcyjnym dzi\u0119ki tobie ostatecznie, poniewa\u017c bardzo d\u0142ugo by\u0142em bardzo zachowawczy, je\u015bli chodzi o inwestowanie w t\u0119 kategori\u0119. Kojarzy\u0142o mi si\u0119 to bardziej z tym, ile mog\u0119 straci\u0107, a nie co mog\u0119 zyska\u0107.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Jak twoje podej\u015bcie do ryzyka zmienia\u0142o si\u0119 w czasie? Jak by\u015b radzi\u0142 zrobi\u0107 ten pierwszy krok i jak nauczy\u0107 si\u0119 prze\u0142amywania obaw odno\u015bnie ryzyka?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To jest kilka temat\u00f3w. Jedno to, jak moje podej\u015bcie ewoluowa\u0142o w czasie, a drugie \u2014 jak to modelowo powinno wygl\u0105da\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce poza tym indywidualnym przypadkiem wa\u017cne jest podzielenie si\u0119 dobrymi praktykami.<\/p>\n\n\n\n

Powiedzia\u0142em, \u017ce z jednej strony powinni\u015bmy mie\u0107 kompetencje, jaki\u015b edge, i wtedy powinni\u015bmy ryzykowa\u0107. Jednocze\u015bnie, patrz\u0105c na krzyw\u0105 \u017cycia, to my najwi\u0119cej powinni\u015bmy ryzykowa\u0107 b\u0119d\u0105c m\u0142odymi. Czyli osoby m\u0142ode powinny podejmowa\u0107 asymetryczne ryzyko. Ka\u017cdy inwestor powinien podejmowa\u0107 asymetryczne ryzyko, ale ilo\u015b\u0107 tego ryzyka, kiedy jeste\u015bmy m\u0142odzi, jest relatywnie du\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Co mamy do stracenia? Tam nie ma du\u017cej ceny utraty drobnych oszcz\u0119dno\u015bci. Za to payout, czyli zwrot z inwestycji, mo\u017ce komu\u015b zbudowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I pewnie tu bym skierowa\u0142 uwag\u0119: dla m\u0142odych mo\u017cemy ryzykowa\u0107 wi\u0119cej. Im p\u00f3\u017aniej jeste\u015bmy w rozwoju, tym to powinno si\u0119 zmienia\u0107. Ale te\u017c, poza aspektem wiekowym, my\u015bl\u0119, \u017ce wa\u017cne s\u0105 indywidualne cechy psychologiczne. Ja zawsze patrz\u0119, czy kto\u015b powinien ryzykowa\u0107, na przyk\u0142ad z punktu widzenia wieku i swojego do\u015bwiadczenia oraz przygotowania. Ale te\u017c, czy ma mo\u017cliwo\u015bci. Bo je\u015bli kto\u015b ma mo\u017cliwo\u015bci, to naturalnie powinien podejmowa\u0107 to ryzyko. Je\u015bli te mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 ograniczone, to po pierwsze powinien zadba\u0107 o sposoby generowania dochodu i got\u00f3wki, a niekoniecznie bawi\u0107 si\u0119 w inwestycje.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Czy mo\u017cesz doprecyzowa\u0107 kwesti\u0119, co to znaczy \u201ewiek m\u0142ody\u201d, a tak\u017ce co oznacza dostosowywanie tego ryzyka? Kiedy generowa\u0107 got\u00f3wk\u0119, a kiedy \u2014 wed\u0142ug ciebie \u2014 s\u0105 spe\u0142nione jakie\u015b kryteria, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na wi\u0119ksz\u0105 odwag\u0119 w podejmowaniu tego ryzyka?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Cz\u0119sto, gdy my\u015blimy o inwestycjach, wyobra\u017camy sobie jak\u0105\u015b pul\u0119 got\u00f3wki, kt\u00f3r\u0105 jeste\u015bmy w stanie przeznaczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ja spojrza\u0142bym na to bardziej holistycznie. W m\u0142odym wieku \u2014 rozumiem to jako okres studi\u00f3w, czas po studiach oraz pierwsze lata kariery zawodowej, prawdopodobnie do momentu za\u0142o\u017cenia rodziny \u2014 to jest moment, w kt\u00f3rym mo\u017cemy najwi\u0119cej ryzykowa\u0107. Wtedy dzia\u0142amy indywidualnie, nie mamy jeszcze takiej odpowiedzialno\u015bci rodzinnej. Uwa\u017cam, \u017ce to czas, kiedy mo\u017cna si\u0119 budowa\u0107 i podejmowa\u0107 istotne ryzyko.<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c holistycznie na inwestowanie, powiedzia\u0142bym, \u017ce aby zbudowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 finansow\u0105, warto szuka\u0107 asymetrycznych sytuacji, tak\u017ce w rozumieniu zaanga\u017cowania po stronie budowania firmy, posiadania equity, czyli udzia\u0142u w danym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to kategoria niewykorzystywana w Polsce \u2014 zar\u00f3wno przez przedsi\u0119biorc\u00f3w niedostatecznie, jak i przez samych zarz\u0105dzaj\u0105cych oraz pracownik\u00f3w, osoby buduj\u0105ce firmy.<\/p>\n\n\n\n

Ten instrument jest cz\u0119sto niezrozumiany. Je\u015bli spojrzymy na listy najbogatszych, na przyk\u0142ad list\u0119 Bloomberga, praktycznie nikt nie doszed\u0142 do bogactwa wy\u0142\u0105cznie z pracy. To pokazuje, \u017ce przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 jest istotnym elementem budowania warto\u015bci.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli nie mamy jeszcze oszcz\u0119dno\u015bci, musimy je zbudowa\u0107. Jednak nie zbudujemy ich wy\u0142\u0105cznie z oszcz\u0119dno\u015bci \u2014 zbudujemy je tak\u017ce poprzez posiadanie kawa\u0142ka czego\u015b. Mo\u017ce to by\u0107 kawa\u0142ek kodu, sztuki, ksi\u0105\u017cka, newsletter \u2014 r\u00f3\u017cne formy, ale tak naprawd\u0119 chodzi o fragment, kt\u00f3ry wyra\u017ca nas i stanowi podstaw\u0119 do budowania w\u0142asnej niezale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zach\u0119ca\u0142bym wszystkie m\u0142ode osoby do szukania sytuacji, w kt\u00f3rych mog\u0105 wej\u015b\u0107 w rol\u0119 w\u0142a\u015bcicielsk\u0105 i bra\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. Ownership zwykle bierze si\u0119 z brania odpowiedzialno\u015bci \u2014 ja bior\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za co\u015b, oczekuj\u0119 czego\u015b w zamian. W takich uk\u0142adach mo\u017cna znale\u017a\u0107 sytuacj\u0119 win-win, gdzie zar\u00f3wno przedsi\u0119biorca, jak i osoba buduj\u0105ca firm\u0119 czy j\u0105 wspieraj\u0105ca, s\u0105 w stanie przenie\u015b\u0107 si\u0119 na zupe\u0142nie inny poziom.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Super. Przedstawi\u0142e\u015b t\u0119 budow\u0119 warto\u015bci, m\u00f3wi\u0105c te\u017c o newsletterze czy o innych formatach, \u017ce to nie zawsze oznacza kupowanie cz\u0119\u015bci przedsi\u0119biorstwa, tylko czasem oznacza wykreowanie czego\u015b wi\u0119kszego ni\u017c ja, co mo\u017ce by\u0107 atrakcyjne dla innych i potem mo\u017ce tak\u017ce stanowi\u0107 pewn\u0105 warto\u015b\u0107 finansow\u0105 w jakim\u015b czasie. Nie chodzi wi\u0119c tylko o inwestowanie w sp\u00f3\u0142ki per se.<\/p>\n\n\n\n

Aczkolwiek powiedzia\u0142e\u015b te\u017c o tym, \u017ce nikt z pracy z wyp\u0142aty nie zarobi\u0142 tyle, ile mo\u017cna zarobi\u0107, nawet alokuj\u0105c t\u0119 wyp\u0142at\u0119 w udzia\u0142y w sp\u00f3\u0142kach rozmaitych. Rozumiem, \u017ce to jest ta r\u00f3\u017cnica: kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, mo\u017cemy maksymalizowa\u0107 swoje przychody i nawet zarabia\u0107 bardzo du\u017co, b\u0119d\u0105c prezesem banku, powiedzmy, ale jednocze\u015bnie i tak nie zarobimy tyle, je\u017celi b\u0119dziemy na przyk\u0142ad trzyma\u0107 te pieni\u0105dze na rachunku bie\u017c\u0105cym lub je przejada\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi natomiast cz\u0119\u015b\u0107 tych pieni\u0119dzy alokowaliby\u015bmy w przedsi\u0119biorc\u0119 lub inne przedsi\u0119wzi\u0119cie, kt\u00f3re naturalnie maksymalizuje zwrot finansowy, to warto\u015b\u0107 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia ro\u015bnie tak szybko, \u017ce zdecydowanie przekroczy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wygenerowania wzrost\u00f3w wynagrodzenia. Tak to przet\u0142umaczy\u0142em troch\u0119, mo\u017ce \u0142opatologicznie, ale my\u015bl\u0119, \u017ce to jest proste i zarazem niezwykle ciekawe. Wiele os\u00f3b o tym nie my\u015bli z perspektywy swojego wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: My\u015bl\u0119, \u017ce takim skrajnym przyk\u0142adem jest Steve Ballmer<\/a>. Osoba, kt\u00f3ra nie za\u0142o\u017cy\u0142a Microsoftu, do\u0142\u0105czy\u0142a do istniej\u0105cego projektu \u2014 nie pami\u0119tam dok\u0142adnie kiedy \u2014 i wzi\u0119\u0142a istotn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za jego rozw\u00f3j. Steve Ballmer jest jednak osob\u0105, kt\u00f3ra do dzisiaj pozosta\u0142a akcjonariuszem Microsoftu, posiadaj\u0105c oko\u0142o czteroprocentowy udzia\u0142, praktycznie nigdy nie sprzedaj\u0105c swoich udzia\u0142\u00f3w i niewiele ich zwi\u0119kszaj\u0105c przez ca\u0142y okres wsp\u00f3\u0142pracy z Billem Gatesem i Microsoftem.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj, w wyniku tej bardzo konsekwentnej inwestycji, utrzymywania udzia\u0142\u00f3w i niesprzedawania ich przez wiele lat, Steve Ballmer jest w zupe\u0142nie innej sytuacji finansowej. Kiedy Microsoft mia\u0142 gorsze momenty, on wytrwa\u0142. Obecnie Microsoft jest najwi\u0119ksz\u0105 firm\u0105 na \u015bwiecie, a Steve Ballmer znajduje si\u0119 w dziesi\u0105tce najbogatszych ludzi na planecie. By\u0142 mened\u017cerem, nie za\u0142o\u017cy\u0142 firmy, ale posiada\u0142 istotne equity w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Bycie udzia\u0142owcem w najbardziej warto\u015bciowej firmie na \u015bwiecie przenios\u0142o go do zupe\u0142nie innej galaktyki i pomog\u0142o mu zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105 zamo\u017cno\u015b\u0107 oraz wystartowa\u0107 r\u00f3\u017cne inne projekty.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce ten przyk\u0142ad bardzo dobrze obrazuje, \u017ce nie musimy zak\u0142ada\u0107 firmy, aby odnie\u015b\u0107 sukces finansowy. Na pewno musimy posiada\u0107 kawa\u0142ek equity, czyli udzia\u0142 w\u0142asno\u015bciowy, w warto\u015bciowych przedsi\u0119wzi\u0119ciach. Mog\u0105 to by\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119cia kapita\u0142owe, ale mo\u017ce to by\u0107 tak\u017ce, tak jak wspomnia\u0142em, kawa\u0142ek sztuki, kt\u00f3ry zyskuje na warto\u015bci. Istotne jest, aby\u015bmy posiadali udzia\u0142 w czym\u015b, co zyskuje na warto\u015bci w d\u0142ugim czasie.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Taka zabawa teraz. Masz zerowe do\u015bwiadczenie, a w zasadzie zerowy portfel inwestycyjny, ale do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re masz ty. Masz do wydania konkretn\u0105 kwot\u0119 \u2013 w co j\u0105 inwestujesz?<\/p>\n\n\n\n

Zaczniemy od mniejszych kwot, a potem przejdziemy do wi\u0119kszych. Zobaczymy, czy zmieni si\u0119 twoje nastawienie i czy potrafisz udzieli\u0107 jakiej\u015b odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza kwota, kt\u00f3ra si\u0119 pojawia, to 25 tysi\u0119cy z\u0142otych. Czy to jest kwota, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna w og\u00f3le ju\u017c zainwestowa\u0107, czy mo\u017ce za ma\u0142o? A mo\u017ce lepiej kupi\u0107 sobie jaki\u015b drogi rower?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: No, absolutnie mo\u017cna tak\u0105 kwot\u0119 zainwestowa\u0107. Ja bym j\u0105 zainwestowa\u0142 w siebie. Kupi\u0142bym ton\u0119 ksi\u0105\u017cek, dost\u0119p do dobrych newsletter\u00f3w, do materia\u0142\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce, je\u015bli w jakim\u015b obszarze chce si\u0119 wyspecjalizowa\u0107, zainwestowa\u0142bym tak\u017ce w dost\u0119p do zamkni\u0119tych grup lub os\u00f3b specjalizuj\u0105cych si\u0119 w danej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n

Tu inwestowa\u0142bym przede wszystkim w siebie. My\u015bl\u0119, \u017ce 25 tysi\u0119cy bardzo trudno pomno\u017cy\u0107 i zrobi\u0107 z tego istotny maj\u0105tek. To jest taki moment, w kt\u00f3rym trzeba budowa\u0107 siebie, i w\u0142a\u015bnie tu szuka\u0142bym przede wszystkim inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mia\u0142aby ona charakter inwestycji kapita\u0142owej, potraktowa\u0142bym j\u0105 bardziej jako nauk\u0119 oraz pierwsze pieni\u0105dze, kt\u00f3re alokuj\u0119 w jaki\u015b aktywny spos\u00f3b, poszukuj\u0105c i ucz\u0105c si\u0119 tej \u015bcie\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: A czy kwota 100 tysi\u0119cy zmieni\u0142aby ju\u017c twoje nastawienie, czy nadal uwa\u017casz, \u017ce jest to ta sama kategoria kwotowa dzisiaj?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To jest podobna kategoria. My\u015bl\u0119, \u017ce po zainwestowaniu w siebie powinni\u015bmy budowa\u0107 jak\u0105\u015b poduszk\u0119 bezpiecze\u0144stwa, pozwalaj\u0105c\u0105 nam na funkcjonowanie przez pewien okres czasu bez dochod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce to nie zmienia istotnie mojej perspektywy. Pewnie bym przesun\u0105\u0142 akcent w kierunku tej aktywnej nauki inwestowania. To znaczy, maj\u0105c nieco wi\u0119ksz\u0105 kwot\u0119, mo\u017cna ju\u017c aktywnie budowa\u0107 sw\u00f3j portfel i uczy\u0107 si\u0119 tej sztuki inwestycyjnej \u2014 dla kogo\u015b, kto w taki spos\u00f3b o tym my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

Czyli chce si\u0119 uczy\u0107, chce inwestowa\u0107, chce poszukiwa\u0107 sp\u00f3\u0142ek, chce samemu budowa\u0107 taki portfel. Natomiast z perspektywy kapita\u0142owej jest to wci\u0105\u017c ma\u0142a kwota, \u017ceby zbudowa\u0107 z niej jaki\u015b istotny maj\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Prosi\u0142bym Ci\u0119, \u017ceby\u015b wyt\u0142umaczy\u0142, co to oznacza aktywnie inwestowa\u0107. Przy okazji pom\u00f3g\u0142 rozbroi\u0107 pewien mit \u2014 czy to mit, czy prawda. M\u00f3wi si\u0119, i te\u017c gdzie\u015b czyta\u0142em, \u017ce statystycznie osoby, kt\u00f3re inwestuj\u0105 agresywnie, quasi spekulacyjnie, czyli kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c staraj\u0105 si\u0119 kupi\u0107 tanio i sprzeda\u0107 drogo, wychodz\u0105 gorzej ni\u017c te, kt\u00f3re inwestuj\u0105 systemowo na d\u0142u\u017cszej przestrzeni czasu.<\/p>\n\n\n\n

Chodzi o tzw. value investing, czyli znajdowanie dobrych sp\u00f3\u0142ek i trzymanie si\u0119 ich. Przyk\u0142adem jest Steve Ballmer. Jest te\u017c inna opcja, a mo\u017ce po prostu, tak jak wspomnia\u0142e\u015b, ETF, czyli reprezentacja konkretnego rynku, konkretnego indeksu. Historycznie rynki ros\u0142y, wi\u0119c wrzucam tam kas\u0119 i nie my\u015bl\u0119.<\/p>\n\n\n\n

I teraz, gdzie w tych trzech rodzajach inwestowania \u2014 pr\u00f3ba spekulacji, kupowanie tanio i sprzedawanie drogo, versus wyci\u0105ganie, szukanie alfa, czyli tych wyj\u0105tkowych sp\u00f3\u0142ek i kupowanie ich, versus ETF na zasadzie reprezentacji rynku \u2014 znajduje si\u0119 aktywne inwestowanie? Czy by\u0107 mo\u017ce oznacza to \u017conglowanie wszystkimi tymi pi\u0142kami? Jak wed\u0142ug Ciebie wygl\u0105da prawdopodobie\u0144stwo ponadprzeci\u0119tnego rezultatu, je\u015bli chodzi o te trzy sposoby inwestowania?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To zacznijmy od ostatniego pytania. Ono jest najprostsze. Inwestuj\u0105c w indeks, ci\u0119\u017cko oczekiwa\u0107 ponadprzeci\u0119tnych zwrot\u00f3w, natomiast pewnej charakterystyki i powtarzalno\u015bci ju\u017c mo\u017cemy tutaj oczekiwa\u0107. Wi\u0119c tu bym powiedzia\u0142, \u017ce to jest najprostsza \u015bcie\u017cka, prawdopodobnie najmniej ryzykowna, a jednocze\u015bnie oferuj\u0105ca ograniczone zwroty. W d\u0142ugim terminie okazuje si\u0119, \u017ce te indeksy cz\u0119sto wygrywaj\u0105 z aktywnymi traderami, wi\u0119c z drugiej strony mo\u017ce by\u0107 to \u015bwietna recepta dla kogo\u015b, kto nie ma skilla aktywnego inwestycyjnego.<\/p>\n\n\n\n

No i teraz powiem tak: odstawiaj\u0105c to i wchodz\u0105c w bardziej aktywn\u0105 form\u0119 inwestowania, czy w og\u00f3le patrz\u0105c na spektrum mo\u017cliwo\u015bci, to jest, my\u015bl\u0119, tysi\u0105ce dr\u00f3g prowadz\u0105cych do celu. Mo\u017ce przesadzam, ale chc\u0119 pokaza\u0107, \u017ce nie ma jednej w\u0142a\u015bciwej drogi. Ka\u017cdy inwestor, spekulant, aktywny uczestnik rynku finansowego, kapita\u0142owego, jakiegokolwiek, powinien szuka\u0107 swojej przewagi, swojego stylu, swojego sposobu.<\/p>\n\n\n\n

Ja my\u015bl\u0119, \u017ce rynki finansowe przy dzisiejszym wachlarzu mo\u017cliwo\u015bci i sposob\u00f3w uczestnictwa w nich stwarzaj\u0105 bardzo szerokie spektrum mo\u017cliwo\u015bci inwestowania. Pozna\u0142em osoby, kt\u00f3re reprezentuj\u0105 r\u00f3\u017cne style. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce one zmieni\u0142y m\u00f3j pogl\u0105d, bo ja przed laty by\u0142em takim inwestorem lub my\u015bla\u0142em o inwestowaniu troch\u0119 jak Warren Buffett. Czyli kupujemy kawa\u0142ek przedsi\u0119wzi\u0119cia na d\u0142ugi termin, najlepiej z horyzontem do niesko\u0144czono\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Troch\u0119 jak Steve Ballmer, kt\u00f3ry wszed\u0142 w dobr\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119, albo Warren Buffett z Charlesem Mungerem w Coca-Col\u0119 i trzymali j\u0105 przez wiele lat \u2013 to by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em du\u017cej kreacji warto\u015bci. W ostatnich latach, przede wszystkim dzi\u0119ki mojej aktywno\u015bci twitterowej, dzisiaj na platformie X \u2013 tu pozdrawiam osoby z Fintwit \u2013 my\u015bl\u0119, \u017ce to jest kopalnia wiedzy od strony pozyskania informacji, ale te\u017c niesamowite \u017ar\u00f3d\u0142o poznania os\u00f3b spoza swojej ba\u0144ki informacyjnej. Os\u00f3b, kt\u00f3re dziel\u0105 podobne pasje.<\/p>\n\n\n\n

Pozna\u0142em takie osoby ze \u015brodowiska inwestorskiego, kt\u00f3re nie s\u0105 funduszami, ale s\u0105 indywidualnymi osobami aktywnie uczestnicz\u0105cymi w tym rynku. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u017cyj\u0105 z gie\u0142dy i stosuj\u0105 r\u00f3\u017cne style, tak\u017ce bardzo aktywne.<\/p>\n\n\n\n

To aktywne inwestowanie bardzo cz\u0119sto kojarzy si\u0119 z analiz\u0105 techniczn\u0105, tradingiem czy spekulacj\u0105. A ja pozna\u0142em taki miks os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bwietnie wykorzystuj\u0105 analiz\u0119 fundamentaln\u0105 sp\u00f3\u0142ek. Czytaj\u0105 newsy i po\u015bwi\u0119caj\u0105 temu naprawd\u0119 sporo czasu.<\/p>\n\n\n\n

Te osoby s\u0105 na rynku. Je\u015bli kto\u015b chce wej\u015b\u0107 i aktywnie partycypowa\u0107, musi wiedzie\u0107, \u017ce za konkurencj\u0119 ma osoby, kt\u00f3re po kilkana\u015bcie godzin dziennie po\u015bwi\u0119caj\u0105 na to, \u017ceby rano przeczyta\u0107 newsy, w trakcie sesji by\u0107 aktywnymi na rynku, reagowa\u0107 na informacje \u2013 nie na takie przet\u0142umaczone z jakiego\u015b mi\u0119dzynarodowego wydawnictwa w Polsce, tylko aktywnie na newsy nap\u0142ywaj\u0105ce na rynek z ka\u017cdej strony. Dzisiaj jest bardzo du\u017co \u017ar\u00f3de\u0142 informacji, a te osoby s\u0105 super skuteczne w tym. Pierwsze reaguj\u0105 na informacje, analizuj\u0105 otoczenie, to, co si\u0119 dzieje, i szybko na nie reaguj\u0105, wykorzystuj\u0105c benefit, jakim jest ma\u0142y inwestor \u2013 taka zwrotna \u0142\u00f3d\u017a motorowa na wielkim oceanie frachtowc\u00f3w i wielkich jednostek. Osoba z takimi kompetencjami mo\u017ce bardzo sprawnie si\u0119 porusza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c odpowiadaj\u0105c na Twoje pytanie, chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce tych \u015bcie\u017cek jest po prostu bardzo wiele i ka\u017cdy musi dobra\u0107 je indywidualnie do siebie, ale te\u017c mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dobre osoby robi\u0105 to z pasj\u0105, zaanga\u017cowaniem i po\u015bwi\u0119caj\u0105 temu bardzo du\u017co czasu. To jest w zasadzie jedyna droga do skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Konkluduj\u0105c, tym 90% os\u00f3b, a mo\u017ce i wi\u0119cej, poleca\u0142bym po prostu ETF i nie zajmowanie si\u0119 aktywnym inwestowaniem, bo konkurencja i poprzeczka konkurencyjna s\u0105 dzisiaj bardzo wysoko postawione.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobrze. A jaka jest ta przewaga konkurencyjna Roberta Dietricha? Bo m\u00f3wisz, ka\u017cdy ma sw\u00f3j styl, buduje na swoich przewagach konkurencyjnych. Jak Ty definiujesz swoj\u0105 przewag\u0119 konkurencyjn\u0105 i jakie jest jej \u017ar\u00f3d\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: No to jest \u015bwietne pytanie. Ja jestem takim dzieckiem gie\u0142dy. Zacz\u0105\u0142em si\u0119 ni\u0105 interesowa\u0107 w wieku 10\u201311 lat, tak\u017ce na bardzo wczesnym etapie.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c 40 lat, czuj\u0119 si\u0119, jakbym od 30 lat aktywnie uczestniczy\u0142 w tym rynku, w takiej czy innej formie. Widzia\u0142em bess\u0119 z 1994 roku, ba\u0144k\u0119 Dotcom, a potem kryzys Lehman. Nast\u0119pnie mieli\u015bmy 10 lat spokoju, a\u017c do, mo\u017cna powiedzie\u0107, COVID-u, wojny i tego wszystkiego, co teraz si\u0119 dzieje, a tak\u017ce echa wcze\u015bniejszej inflacji.<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c na siebie, moje do\u015bwiadczenia pochodz\u0105 troch\u0119 z gie\u0142dy, a w du\u017cej mierze z pracy z prywatnymi sp\u00f3\u0142kami. Ca\u0142a moja kariera skupia si\u0119 na wspomaganiu przedsi\u0119biorc\u00f3w i pracy bezpo\u015brednio z prywatnym kapita\u0142em. Po\u0142\u0105czenie tych perspektyw \u2014 czyli jak buduje si\u0119 firm\u0119, ale te\u017c jak rynek kapita\u0142owy postrzega t\u0119 firm\u0119, jak j\u0105 wycenia, w jaki spos\u00f3b reaguje na informacje oraz jak budowa\u0107 d\u0142ugoterminow\u0105 warto\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142ki \u2014 to, moim zdaniem, unikalny zestaw umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Widzenie rynku z r\u00f3\u017cnych perspektyw daje mi dzisiaj przygotowanie do pomagania przedsi\u0119biorcom w przechodzeniu tej \u015bcie\u017cki i kreowaniu jej po stronie rynku prywatnego.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Kiedy\u015b opowiedzia\u0142e\u015b mi tak\u0105 anegdot\u0119, jak koledzy twojego brata uznali, \u017ce co\u015b jest z tob\u0105 nie tak. Mo\u017cesz powiedzie\u0107 o tym? Czy ty by\u0142e\u015b wtedy tym w\u0142a\u015bnie dziesi\u0119ciolatkiem, kt\u00f3ry interesowa\u0142 si\u0119 gie\u0142d\u0105? Bo nie wiem, czy wiesz, do czego nawi\u0105zuje, ale bardzo mnie to rozbawi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Podobno przyszli do twojego brata, a ty siedzia\u0142e\u015b przed telewizorem i patrzy\u0142e\u015b w ekran, na kt\u00f3rym nic si\u0119 nie rusza\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Rusza\u0142y si\u0119 kursy, tak. Tak\u017ce to nie jest tak, \u017ce nic si\u0119 nie rusza\u0142o. Faktycznie, moja pasja gie\u0142dowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 od czas\u00f3w, kiedy internetu jeszcze nie by\u0142o albo nie by\u0142 on popularny, a na pewno w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Kursy gie\u0142dowe sprawdza\u0142o si\u0119 albo w prasie nast\u0119pnego dnia, albo w telegazecie.<\/p>\n\n\n\n

Telegazeta by\u0142a naszym internetem i najszybszym dost\u0119pem do informacji. Sumiennie korzysta\u0142em ze strony 611, a sprawdzanie kurs\u00f3w by\u0142o bardzo aktywne. Mia\u0142em w\u00f3wczas pewnie oko\u0142o 14 lat, brat poszed\u0142 do pierwszej lub drugiej klasy. Faktycznie, wraca\u0142 po szkole i pyta\u0142: \u201eRobert, co ty robisz?\u201d Ja odpowiada\u0142em: \u201eSprawdzam kursy.\u201d To by\u0142o normalne zaj\u0119cie ch\u0142opaka o godzinie 14\u201315, po szkole, \u017ceby rozumie\u0107, co dzieje si\u0119 na rynku.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: To jest pi\u0119kna anegdota. A skoro jeste\u015bmy przy anegdotach z twojego \u017cycia, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142em i jednocze\u015bnie chcia\u0142bym je lepiej zrozumie\u0107 i na\u015bwietli\u0107, jest jeszcze jedna. Twoja wielka pasja do pi\u0142ki sprawi\u0142a, \u017ce prawie zosta\u0142e\u015b takim \u2014 chcia\u0142bym u\u017cy\u0107 tego s\u0142owa \u2014 kibolem, w znaczeniu nie tylko zainteresowanym pi\u0142k\u0105, ale te\u017c by\u0107 mo\u017ce nawet bardziej zainteresowanym pojedynkowaniem si\u0119 z innymi kibicami, zw\u0142aszcza dru\u017cyn przeciwnej.<\/p>\n\n\n\n

Czy by\u0142 taki epizod? Co ci\u0119 uchroni\u0142o przed tym, \u017ce nie znalaz\u0142e\u015b si\u0119 po drugiej stronie?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Nie mam ambicji politycznych i nie aspiruj\u0119 do pa\u0142acu. Nie mam takiej historii, aczkolwiek pi\u0142ka by\u0142a zawsze bardzo wa\u017cna w moim \u017cyciu. My\u015bl\u0119, \u017ce ukszta\u0142towa\u0142a mnie, poniewa\u017c przez okres mojego dzieci\u0144stwa i dojrzewania bardzo aktywnie trenowa\u0142em pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 4\u20135 razy w tygodniu w \u0142\u00f3dzkim klubie sportowym \u0141KS, kt\u00f3remu nadal bardzo kibicuj\u0119. Jestem tutaj ca\u0142y czas zaanga\u017cowanym fanem, ale my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142em daleki od temat\u00f3w kibicowskich.<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0142ka nauczy\u0142a mnie dyscypliny, powtarzalno\u015bci oraz pracy w grupie. My\u015bl\u0119, \u017ce bardzo du\u017co mi da\u0142a i ukszta\u0142towa\u0142a mnie w kontek\u015bcie kompetytywno\u015bci i rywalizacji, ale tak\u017ce grania w zespole oraz stosowania pewnych zasad.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobrze, to wr\u00f3\u0107my do quizu w takim razie, bo w tym quizie s\u0105 jeszcze kolejne karty, kt\u00f3re chcia\u0142bym ods\u0142oni\u0107. Kilka os\u00f3b pyta\u0142o o wi\u0119ksze tikety, wi\u0119ksze kwoty inwestycyjne.<\/p>\n\n\n\n

Jestem ciekaw, czy to ju\u017c s\u0105 jakie\u015b kwoty, z kt\u00f3rymi mo\u017cna zrobi\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zainwestowa\u0107 w siebie, na przyk\u0142ad w MBA czy innego typu p\u0142atne newslettery, jak na przyk\u0142ad tw\u00f3j. Milion z\u0142otych to ju\u017c jest kwota, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna jako\u015b aktywnie zalokowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Absolutnie tak. Milion z\u0142otych, w zale\u017cno\u015bci od tego, jaki poziom funkcjonowania kto\u015b przyj\u0105\u0142 i w jakiej geografii \u017cyje, mo\u017ce wystarczy\u0107 na kilka lat \u017cycia \u2014 oczywi\u015bcie w oszcz\u0119dny spos\u00f3b. Wskazuje to na to, \u017ce nadwy\u017ck\u0119 powy\u017cej, powiedzmy, sze\u015bciu miesi\u0119cy, tak\u0105 poduszk\u0119 bezpiecze\u0144stwa, mo\u017cemy ju\u017c przeznaczy\u0107 i alokowa\u0107 w spos\u00f3b aktywny.<\/p>\n\n\n\n

Rozumiem, \u017ce pytanie brzmi: w co?<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: W co zainwestowa\u0142by\u015b dzisiaj milion z\u0142otych, je\u017celi mia\u0142aby to by\u0107 twoja pierwsza inwestycja? Powiedzmy, \u017ce zabezpieczone jest cash flow, zarabiasz, kwota wp\u0142ywa na konto co miesi\u0105c, a w ka\u017cdym razie nie konsumujesz tego kapita\u0142u. To jest taki kapita\u0142 od\u0142o\u017cony na boku, by\u0107 mo\u017ce masz go na rachunku bie\u017c\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

Teraz patrzysz na ten rachunek bie\u017c\u0105cy i my\u015blisz: \u201eNie, zje mi to inflacja, tutaj po prostu wycieka z tego wiadra kasa.\u201d Co robisz z tym milionem z\u0142otych dzi\u015b?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Ja bym wr\u00f3ci\u0142 do tego, jak ja sam to robi\u0142em, bo w zasadzie ka\u017cda pensja, kt\u00f3ra wp\u0142ywa\u0142a na moje konto, w pierwszej kolejno\u015bci trafia\u0142a na konto inwestycyjne. To znaczy, \u017ce wydziela\u0142em sobie cz\u0119\u015b\u0107 na \u017cycie, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 sz\u0142a na inwestycje. Tak powtarza\u0142em okres po okresie. Z jednej strony powiem, \u017ce wspomniane 25 tysi\u0119cy to jest ma\u0142a kwota, natomiast przy ka\u017cdej kwocie mo\u017cna uczy\u0107 si\u0119 tej sztuki. Tu nie robi\u0142bym takiego odci\u0119cia, \u017ce potrzebujemy miliona z\u0142otych, \u017ceby zacz\u0105\u0107 inwestowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Super, je\u015bli mamy oszcz\u0119dno\u015bci i czujemy si\u0119 na si\u0142ach, \u017ceby zg\u0142\u0119bia\u0107 t\u0119 sztuk\u0119 i poprawia\u0107 swoje kompetencje, to mo\u017cna zacz\u0105\u0107 nawet wcze\u015bniej. Natomiast kwota miliona pozwala na generowanie sensownego dochodu z gie\u0142dy. Patrz\u0105c w d\u0142ugim terminie, skorygowana o inflacj\u0119 stopa zwrotu na rynku ameryka\u0144skim to oko\u0142o 7%. Przed inflacj\u0105 jest to oko\u0142o 10% w bardzo d\u0142ugim terminie.<\/p>\n\n\n\n

To pokazuje taki poziom, kt\u00f3rego nieryzykuj\u0105cy specjalnie inwestor, buduj\u0105cy sobie bardziej zdywersyfikowany portfel, powinien oczekiwa\u0107 z tej klasy aktyw\u00f3w i tego typu inwestycji. Pokazuje to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce gdyby kto\u015b chcia\u0142 zosta\u0107 przys\u0142owiowym rentierem i \u017cy\u0107 ze swoich oszcz\u0119dno\u015bci, to potrzebny jest o wiele wi\u0119kszy kapita\u0142, aby w taki spos\u00f3b pasywny m\u00f3c inwestowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Stopa zwrotu typu 10% wymaga jakiego\u015b przygotowania i to nie jest takie hop-siup. Pewnie bezpieczniejsz\u0105 form\u0105 by\u0142yby obligacje skarbowe na 5% w skali roku. To ju\u017c pokazuje, \u017ce aby wygenerowa\u0107 p\u00f3\u0142 miliona z\u0142otych oszcz\u0119dno\u015bci, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na r\u00f3\u017cne rzeczy, trzeba mie\u0107 10 milion\u00f3w kapita\u0142u. Odpowiednio te stawki nale\u017ca\u0142oby dopasowa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

Gdybym budowa\u0142 taki portfel, to zwr\u00f3ci\u0142bym si\u0119 w kierunku tego, co znam, w kierunku tego, co dostarcza mi warto\u015b\u0107. W moim otoczeniu s\u0105 to sp\u00f3\u0142ki technologiczne, kt\u00f3rymi w jaki\u015b spos\u00f3b jestem otoczony. To s\u0105 sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 us\u0142ugi, chmury obliczeniowe oraz wszelkie narz\u0119dzia i infrastruktur\u0119, z kt\u00f3rej ja korzystam. Bardzo trudno mi si\u0119 wypi\u0105\u0107 z tej infrastruktury, co pokazuje d\u0142ugoterminowo\u015b\u0107 tej relacji.<\/p>\n\n\n\n

Ja osobi\u015bcie pewnie w tym kierunku bym budowa\u0142, ale to nie jest rada dla wszystkich. Ta rada powinna by\u0107 dopasowana do sytuacji i w szczeg\u00f3lno\u015bci do mo\u017cliwo\u015bci osoby. Dla 90% wci\u0105\u017c najlepszym wyborem b\u0119dzie ETF.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: M\u00f3wisz o ETF i ca\u0142y czas m\u00f3wisz o rynku kapita\u0142owym, wi\u0119c ja musz\u0119 wyj\u0105\u0107 teraz jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/p>\n\n\n\n

To jest ten moment. Uwaga! Podobno deweloperzy w Polsce ci\u0119 nie kochaj\u0105. Dlaczego nie powiedzia\u0142e\u015b o tym, \u017ce trzeba skupi\u0107 mikrokawalerk\u0119 dziesi\u0119ciometrow\u0105 i na tym aktywnie zarabia\u0107? Gwarantowane \u2014 \u017cartuj\u0119 \u2014 8%, 10% w skali roku, a do tego jeszcze pomna\u017ca\u0107 maj\u0105tek na wzro\u015bcie warto\u015bci tej nieruchomo\u015bci w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce je\u015bli masz niespodziank\u0119, to b\u0119dzie ona w tym kierunku.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Pokaza\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eRental Property Investing\u201d dla tych, kt\u00f3rzy s\u0142uchaj\u0105, a nie widz\u0105, co tu pokaza\u0142em. Przepraszam.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To by\u0142o wspania\u0142ym biznesem przez ostatnie 20 lat. Inwestowanie w nieruchomo\u015bci r\u00f3wnie\u017c by\u0142o bardzo op\u0142acalne w tym okresie. W zasadzie od wej\u015bcia Polski do Unii Europejskiej ca\u0142y ten rynek mocno przyspieszy\u0142. Jednak patrz\u0105c na przysz\u0142o\u015b\u0107, nie widz\u0119 takich perspektyw w tym sektorze. My\u015bl\u0119, \u017ce nie jest to przypadek, bo m\u00f3wisz, \u017ce deweloperzy mnie nie kochaj\u0105. Jednocze\u015bnie, z perspektywy inwestycyjnej, deweloperzy dzisiaj s\u0105 zainteresowani dywersyfikacj\u0105 maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Mam bardzo dobre relacje z deweloperami i oni sami dzisiaj ze mn\u0105 dyskutuj\u0105 na temat sposob\u00f3w dywersyfikacji. To troch\u0119 pokazuje \u201ekuchni\u0119\u201d rynku, ale jednocze\u015bnie m\u00f3wi mi, \u017ce co\u015b si\u0119 dzieje. Uczestnicy rynku nieruchomo\u015bciowego sami zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak u\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Je\u015bli spojrzymy nawet na sp\u00f3\u0142ki gie\u0142dowe w\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych deweloper\u00f3w, pojawia si\u0119 koncepcja budowania mieszka\u0144 na wynajem i oddawania ich w najem.<\/p>\n\n\n\n

Zmienia si\u0119 wi\u0119c model prostego zarabiania na budowaniu i sprzedawaniu mieszka\u0144, poniewa\u017c luka mieszkaniowa zaczyna si\u0119 zamyka\u0107. M\u00f3wiono, \u017ce brakuje 2-3 milion\u00f3w mieszka\u0144. W swojej analizie sprzed roku, kt\u00f3r\u0105 opublikowa\u0142em w newsletterze, pokaza\u0142em, \u017ce ta luka ju\u017c si\u0119 zamyka, a w ci\u0105gu dekady zostanie domkni\u0119ta na dobre. Wynika to zar\u00f3wno ze zmian demograficznych, jak i z ci\u0105g\u0142ej poda\u017cy nowych mieszka\u0144. Przez ostatnie lata budowali\u015bmy oko\u0142o 200 tysi\u0119cy jednostek mieszkaniowych rocznie, co pokazuje, \u017ce wraz ze spadkiem populacji oraz powrotem na rynek mieszka\u0144 os\u00f3b, kt\u00f3re z niego schodzi\u0142y, luka ta szybko si\u0119 domknie.<\/p>\n\n\n\n

Wobec tego mam hipotez\u0119, \u017ce kolejne lata nie b\u0119d\u0105 tak doskona\u0142e dla rynku nieruchomo\u015bci. Osobi\u015bcie patrz\u0119 z du\u017cym dystansem na tego typu inwestycje. Nie lubi\u0119 te\u017c tzw. crowded places, czyli miejsc nasyconych inwestorami, o kt\u00f3rych du\u017co si\u0119 m\u00f3wi. Je\u015bli wszyscy gracze reprezentacji Polski w dowolnej dyscyplinie generuj\u0105cej du\u017ce dochody inwestuj\u0105 w kawalerki, a influencerzy i politycy jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o zabezpieczenia widz\u0105 w\u0142a\u015bnie te kawalerki, to mam przekonanie, \u017ce jest to bardzo zat\u0142oczone miejsce na rynku. Znajdujemy si\u0119 w momencie, w kt\u00f3rym zmiana demograficzna nie jest jeszcze bardzo dotkliwa, ale jest trwa\u0142a. W ostatnim roku r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy liczb\u0105 urodze\u0144 a zgon\u00f3w wynios\u0142a 170 tysi\u0119cy os\u00f3b. Czyli…<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: 170 tysi\u0119cy os\u00f3b wi\u0119cej umar\u0142o ni\u017c si\u0119 narodzi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Tak jest. W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat to jest 300 tysi\u0119cy os\u00f3b, i to jest taka kula, kt\u00f3ra b\u0119dzie tutaj toczy\u0107 si\u0119 przez kolejne lata. Ona zmieni struktur\u0119 w zasadzie ka\u017cdego biznesu w Polsce, poniewa\u017c nie m\u00f3wimy tylko o nieruchomo\u015bciach, ale tak\u017ce o tym, \u017ce dla niekt\u00f3rych biznes\u00f3w to b\u0119d\u0105 gorsze czasy. Dla niekt\u00f3rych biznes\u00f3w nowotworz\u0105cych si\u0119 us\u0142ug, w szczeg\u00f3lno\u015bci zdrowotnych czy oko\u0142o ochrony zdrowia, to wytworzy zupe\u0142nie inne warunki.<\/p>\n\n\n\n

Dla rynku mieszkaniowego i rynku nieruchomo\u015bci co\u015b si\u0119 zamyka, ko\u0144czy si\u0119 pewna era. Dzisiaj milion os\u00f3b jest zainwestowanych w nieruchomo\u015bci na wynajem w Polsce \u2014 oko\u0142o masa deweloper\u00f3w, masa os\u00f3b, kt\u00f3re zbudowa\u0142y maj\u0105tki na tym. Ta grupa jest g\u0142o\u015bna i nie chcia\u0142aby, \u017ceby ta historia si\u0119 ko\u0144czy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie b\u0119d\u0105 segmenty i subsegmenty rynku, kt\u00f3re pozwol\u0105 dalej na tym rynku zarabia\u0107, bo to nie jest tak, \u017ce ten rynek sko\u0144czy si\u0119 z dnia na dzie\u0144. Jednak warunki funkcjonowania fundamentalnie si\u0119 zmieniaj\u0105 i w d\u0142ugim terminie wymusz\u0105 strukturaln\u0105 zmian\u0119 na rynku.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Czyli z tego miliona nie kupi\u0142by\u015b kawalerki.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Musia\u0142aby by\u0107 w bardzo dobrej cenie. Musia\u0142bym widzie\u0107 t\u0119 asymetri\u0119 stopy zwrotu na nieruchomo\u015bciach. Pewnie wci\u0105\u017c mo\u017cna na nich zarabia\u0107, natomiast ja mam tak\u0105 tez\u0119, \u017ce je\u015bli dostarczymy jeszcze kilkaset tysi\u0119cy tych kawalerek rok po roku, to nied\u0142ugo b\u0119dzie kawalerek na wynajem wi\u0119cej ni\u017c os\u00f3b sk\u0142onnych je wynaj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie wiem, na ile wojna r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142a na zaburzenie tego rynku. Przypomnijmy sobie, \u017ce dwa miliony Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy przyjechali do Polski, wyssa\u0142o rynek najmu. Te mieszkania rozesz\u0142y si\u0119 bardzo szybko, ceny zosta\u0142y wywindowane. Natomiast zako\u0144czenie wojny i perspektywa jej zako\u0144czenia mog\u0105 odwr\u00f3ci\u0107 ten trend i, jak powiedzia\u0142em, zakcelerowa\u0107 jeszcze te negatywne trendy, kt\u00f3re widzimy po stronie demografii.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce moim zdaniem to nie jest koniecznie dobry czas na inwestowanie w nieruchomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobrze, zostawi\u0119 ju\u017c te nieruchomo\u015bci, bo mo\u017cna tam jeszcze pewnie odnale\u017a\u0107 du\u017co r\u00f3\u017cnych poziom\u00f3w pod spodem. Ca\u0142a koncepcja jest dla mnie zrozumia\u0142a i powa\u017cnie si\u0119 zastanawiam, czy nieruchomo\u015bci, kt\u00f3re posiadam, to jest najlepszy moment, \u017ceby je sprzedawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie jeszcze nie chc\u0119 kreowa\u0107 tzw. „fire sale”, czyli wyprzeda\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Nassim Taleb powiedzia\u0142: \u201eWhen you must panic, panic first\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce warto na rynkach, kt\u00f3re przechodz\u0105 za\u0142amanie, nie czeka\u0107, a\u017c ono nast\u0105pi, tylko wychodzi\u0107 wcze\u015bniej. Nie twierdz\u0119, \u017ce tak jest w przypadku nieruchomo\u015bci \u2013 niech ka\u017cdy oceni t\u0119 sytuacj\u0119 samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n

Wiem, \u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne opinie, zar\u00f3wno z jednej, jak i z drugiej strony. Osobi\u015bcie patrz\u0119 na to z du\u017cym dystansem i polecam osobom, kt\u00f3re maj\u0105 aktywny portfel nieruchomo\u015bciowy, zastanowi\u0107 si\u0119, czy to na pewno jest ekspozycja, kt\u00f3ra w kontek\u015bcie najbli\u017cszej dekady dobrze si\u0119 sprawdzi. Mo\u017ce warto przesun\u0105\u0107 si\u0119 w kierunku prywatnych aktyw\u00f3w, kt\u00f3re bardzo szybko si\u0119 rozwijaj\u0105, oraz rynku inwestycji w equity.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli spojrzymy na firmy w Polsce, to coraz lepiej si\u0119 rozwijaj\u0105, wchodz\u0105 na mi\u0119dzynarodowe rynki i skaluj\u0105 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Mam tutaj wiele przyk\u0142ad\u00f3w sukces\u00f3w i wytworzenia du\u017cej warto\u015bci po tej stronie rynku. Na pewno ka\u017cdy gracz, kt\u00f3ry ma istotny portfel nieruchomo\u015bciowy, powinien zada\u0107 sobie pytanie, czy to jest w\u0142a\u015bciwa lokata na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobra, to wyci\u0105gn\u0119 jeszcze ostatni\u0105 kart\u0119 quizow\u0105, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce statystycznie b\u0119dzie reprezentatywna dla w\u0105skiej grupy naszych s\u0142uchaczy. Akurat w\u015br\u00f3d s\u0142uchaczy tego podcastu takich os\u00f3b jest ponadprzeci\u0119tnie du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnio zada\u0142 mi takie pytanie jeden z moich klient\u00f3w: b\u0119d\u0119 mia\u0142 do zainwestowania nied\u0142ugo mi\u0119dzy 10 a 20 milion\u00f3w z\u0142otych, tak\u017ce ca\u0142kiem ciekawa kwota. Co zrobi\u0107, je\u017celi nie mam wcze\u015bniejszych, jakich\u015b bardzo zaawansowanych do\u015bwiadcze\u0144 inwestycyjnych? Powiedzmy, wszystkie moje potrzeby s\u0105 zabezpieczone, mam sp\u00f3\u0142k\u0119 w\u0142asn\u0105, kt\u00f3ra te\u017c ju\u017c ma jak\u0105\u015b swoj\u0105 warto\u015b\u0107, mam tak\u0105 kwot\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jakie kategorie aktyw\u00f3w, jakie modele wej\u015bcia na rynek by\u015b zarekomendowa\u0142, kt\u00f3re wychodz\u0105 poza my\u015blenie: \u201edobrze, kupi\u0119 troch\u0119 akcji tej sp\u00f3\u0142ki, tu kupi\u0119 troch\u0119 tamtej\u201d, tylko bardziej systemowe podej\u015bcie albo jakie\u015b takie kategorie, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 atrakcyjne dzisiaj z tej perspektywy?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Grek wyci\u0105gasz coraz mocniejsze karty. Patrz\u0105c na dobre przyk\u0142ady ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, my\u015bl\u0119, \u017ce popatrzy\u0142bym na endowment funds, czyli na to, jak uniwersytety zarz\u0105dzaj\u0105 d\u0142ugoterminowym kapita\u0142em. Tam my\u015blenie nie jest w kontek\u015bcie kwarta\u0142u czy pokazywania jakiego\u015b wyniku kr\u00f3tkoterminowego, ani nawet w kontek\u015bcie roku, lecz zapewnienia pewnej trwa\u0142o\u015bci tym instytucjom.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce firmy rodzinne i prywatne maj\u0105tki w\u0142a\u015bnie w taki spos\u00f3b powinny kierowa\u0107 si\u0119 konstrukcj\u0105 portfela, \u017ceby zapewni\u0107 prze\u017cywalno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo kolejnych pokole\u0144. Chyba ju\u017c dwutysi\u0119czna fundacja rodzinna w Polsce si\u0119 utworzy\u0142a, wi\u0119c przede wszystkim m\u00f3wi\u0119 do tych os\u00f3b, czyli os\u00f3b, kt\u00f3re dysponuj\u0105 \u2014 mo\u017cna powiedzie\u0107 \u2014 z tej perspektywy ponadprzeci\u0119tnym maj\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce posiadanie udzia\u0142u w jednej firmie to wspania\u0142a rzecz, ale z drugiej strony nie jest to poziom bezpiecze\u0144stwa, bo zawsze w tej jednej firmie co\u015b mo\u017ce si\u0119 sta\u0107. Zawsze mog\u0105 si\u0119 zmieni\u0107 trendy na rynku, mo\u017ce wej\u015b\u0107 konkurencja, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do jakiej\u015b zmiany technologicznej, kt\u00f3ra poprzestawia, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, elementy gry czy zmieni mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

No i teraz taka osoba \u2014 co powinna zrobi\u0107, je\u015bli ju\u017c skapitalizowa\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 swojego sukcesu i posiada p\u0142ynne aktywa, got\u00f3wk\u0119? Zdecydowanie powinna zastanowi\u0107 si\u0119, jak j\u0105 sobie ulokowa\u0107. Endowment funds by\u0142y pionierami wchodzenia w rynki prywatne. Zauwa\u017cy\u0142y wcze\u015bniej, \u017ce rynki publiczne mog\u0105 nie da\u0107 takich st\u00f3p zwrotu jak rynki prywatne.<\/p>\n\n\n\n

Tam jest alokacja: troch\u0119 private equity, troch\u0119 venture capital, troch\u0119 w\u0142a\u015bnie w real estate, w kategorie alternatywne w stosunku do tych najbardziej p\u0142ynnych. Te fundusze maj\u0105 taki portfel z\u0142o\u017cony z r\u00f3\u017cnych element\u00f3w, kt\u00f3re, jak popatrzymy, nie s\u0105 super skorelowane ze sob\u0105. Czyli jak wszystko leci, to nie wszystko leci w tym portfelu; jak co\u015b zarabia, to nie oznacza, \u017ce wszystko w tym portfelu zarabia.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu maj\u0105 ograniczon\u0105 zmienno\u015b\u0107 tego portfela, czyli poruszaj\u0105 si\u0119 z mniejsz\u0105 zmienno\u015bci\u0105, co te\u017c oznacza mniejsze ryzyko jakich\u015b istotnych wtop czy utraty kapita\u0142u. A w d\u0142ugim terminie zarabiaj\u0105 bardzo dobre stopy zwrotu.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mia\u0142bym tobie i s\u0142uchaj\u0105cym poleci\u0107, to my\u015bl\u0119, \u017ce przypadek Uniwersytetu Yale i zarz\u0105dzaj\u0105cego tym funduszem jest bardzo dobrze opisanym przypadkiem. W Harvard Business Review s\u0105 te\u017c ksi\u0105\u017cki na temat portfolio management, takiego podej\u015bcia indywidualnego i instytucjonalnego. My\u015bl\u0119, \u017ce osoba dysponuj\u0105ca takim ponadprzeci\u0119tnym maj\u0105tkiem powinna zastanowi\u0107 si\u0119, w jakie klasy aktyw\u00f3w wej\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Ciekawe, z tym Yale poda\u0142e\u015b taki przyk\u0142ad. Od razu przychodzi mi na my\u015bl, \u017ce wcze\u015bniej powiedzia\u0142e\u015b, \u017ceby zainwestowa\u0107 te 25 tysi\u0119cy tak\u017ce w rozw\u00f3j, w jakie\u015b p\u0142atne \u017ar\u00f3d\u0142a i tak dalej.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c tym tropem, mo\u017ce podzieli\u0142by\u015b si\u0119 tym, czy i jakie podcasty, newslettery, grupy przychodz\u0105 ci pierwsze do g\u0142owy jako takie, kt\u00f3re lubisz s\u0142ucha\u0107, uwa\u017casz za warto\u015bciowe i kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 bardzo przydatne nie tylko w obszarze inwestycji, ale tak\u017ce w podejmowaniu decyzji w biznesie.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To mo\u017ce zacznijmy od tego, \u017ce dzisiaj mamy dezagregacj\u0119 tradycyjnych medi\u00f3w i to wida\u0107 bardzo szeroko. Co\u015b, co by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em informacji jeszcze jaki\u015b czas temu, dzisiaj nie jest najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji \u2013 cz\u0119sto powiela t\u0119 sam\u0105 informacj\u0119. Ja bym ka\u017cdego zach\u0119ca\u0142, \u017ceby szuka\u0142 informacji u \u017ar\u00f3d\u0142a. Czyli, je\u015bli mamy przeczyta\u0107 lub dowiedzie\u0107 si\u0119 o czym\u015b, to nie czytajmy przefiltrowanej po jakim\u015b czasie informacji, tylko szukajmy informacji u \u017ar\u00f3d\u0142a. W szczeg\u00f3lno\u015bci dla aktywnych inwestor\u00f3w jest to must.<\/p>\n\n\n\n

Tutaj Twitter, czy Platforma X, stwarza \u2013 my\u015bl\u0119 \u2013 bardzo du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci poszukiwania prawdy. Dla mnie jest \u015bwietnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji jako inwestora \u2013 to jest must.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli patrz\u0119 na newslettery, to mam kilka takich, z kt\u00f3rych korzystam. Ostatnio The Generalist, Mario Gabriele<\/a>, kt\u00f3ry opisuje inwestycje funduszy Venture Capital i Private Equity, wchodz\u0105c super w detale. To jest \u015bwietne dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy i informacji, ale te\u017c zagregowanej, pewnej warto\u015bci na temat tego, jak tworzy\u0142y si\u0119 najlepsze firmy inwestycyjne na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Jest te\u017c taki newsletter Not Boring Packiego McCormicka<\/a>, aktywny w zasadzie od pandemii, kt\u00f3ry z jednej strony opisywa\u0142 sp\u00f3\u0142ki publiczne lub tak\u017ce prywatne, ale takie znane brandy. Chyba w poniedzia\u0142ek, a w czwartek dawa\u0142 wydanie na temat nowinek technologicznych i nieznanych jeszcze firm, przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, idei. To na pewno dobre \u017ar\u00f3d\u0142o informacji.<\/p>\n\n\n\n

Ale tych \u017ar\u00f3de\u0142 jest bardzo du\u017co. Ja odkry\u0142em platform\u0119 Substack i tak jak powiedzia\u0142em dobre s\u0142owo o X, to z drugiej strony Substack daje przegl\u0105d w\u0142a\u015bnie wielu newsletter\u00f3w, gdzie mamy \u015bwietnych dzisiaj tw\u00f3rc\u00f3w contentu.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No dobra, to pogadajmy o konkretnych decyzjach inwestycyjnych. Czy zdarzy\u0142o ci si\u0119 odrzuci\u0107 jak\u0105\u015b sp\u00f3\u0142k\u0119, inwestycj\u0119 w sp\u00f3\u0142k\u0119, mimo \u017ce na papierze by\u0142o wida\u0107, \u017ce liczby si\u0119 \u015bwietnie zgadzaj\u0105, \u017ce naprawd\u0119 jest pi\u0119kna dynamika wzrostu, \u017ce rynek ma ogromny potencja\u0142, \u017ce to wszystko wygl\u0105da jak potencjalny sukces, ale jednak nie zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 zainwestowa\u0107? I dlaczego?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Oczywi\u015bcie, takich odrzuconych inwestycji by\u0142o bardzo du\u017co, poniewa\u017c to jest podstawa dzia\u0142ania inwestora \u2014 bycie krytycznym, zadawanie krytycznych pyta\u0144 w stosunku do modelu biznesowego, rynku, ale tak\u017ce do zespo\u0142u founderskiego czy zespo\u0142u przedsi\u0119biorczego, kt\u00f3ry taki projekt prowadzi.<\/p>\n\n\n\n

Mam, my\u015bl\u0119, tak\u0105 zasad\u0119, \u017ce kiedy mam w\u0105tpliwo\u015bci co do etyki tych os\u00f3b, to pasuj\u0119. I to, bym powiedzia\u0142, dotyczy ka\u017cdego aspektu mojej aktywno\u015bci. Dzisiaj patrz\u0119 z du\u017co wi\u0119kszym dystansem na swoje dzia\u0142ania, a ja nie musz\u0119. Chc\u0119 wyst\u0119powa\u0107 w otoczeniu fajnych ludzi, robi\u0105cych fajne rzeczy, b\u0119d\u0105cych osobami pozytywnymi, kt\u00f3re nie maj\u0105 w sobie tego negatywnego czynnika \u2014 zawi\u015bci czy innych negatywno\u015bci, co do kt\u00f3rych mam w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ten poziom odci\u0119cia dzisiaj stawiam bardzo wysoko. Je\u015bli takiej chemii nie ma, to ja tego nie b\u0119d\u0119 kontynuowa\u0142. I to jest do\u015b\u0107 cz\u0119sty pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego inwestycja si\u0119 nie wydarza \u2014 bo nie ma chemii, nie ma chemii z przedsi\u0119biorc\u0105, nie ma chemii z founderem. Czu\u0107, \u017ce nie b\u0119dziemy nadawa\u0107 na tych samych falach, odpowiednio si\u0119 komunikowa\u0107. To bardzo cz\u0119sto jest pow\u00f3d odrzucenia inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Tyle rzeczy mam w g\u0142owie, r\u00f3wnie\u017c w zwi\u0105zku z naszymi wsp\u00f3lnymi przedsi\u0119wzi\u0119ciami oraz wieloma rozmowami, kt\u00f3re prowadzili\u015bmy wcze\u015bniej na temat aspekt\u00f3w psychologicznych. Cz\u0119sto s\u0105 one ignorowane przez inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy skupiaj\u0105 si\u0119 by\u0107 mo\u017ce mocno na samych liczbach. Jednak, jak Charlie Munger opowiada o wszystkich tych b\u0142\u0119dach i zakrzywieniach percepcji, po\u015bwi\u0119ca bardzo du\u017co uwagi w\u0142a\u015bnie psychologicznym aspektom, czyli r\u00f3\u017cnym pu\u0142apkom, w kt\u00f3re wpadamy i kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na nasze decyzje.<\/p>\n\n\n\n

Czy mia\u0142e\u015b takie do\u015bwiadczenie \u2014 jaki\u015b najwi\u0119kszy zaw\u00f3d, kt\u00f3ry wydarzy\u0142 si\u0119 w twoim \u017cyciu w kontek\u015bcie kooperacji ze wsp\u00f3lnikiem lub founderem, w kt\u00f3rego zainwestowa\u0142e\u015b? Dlaczego do tego dosz\u0142o i jakie s\u0105 z tego wnioski?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Widzisz, zdanie temu powiedzia\u0142em, \u017ce dzi\u015b mam du\u017co mniej emocji we mnie. Pewne rzeczy wzbudzaj\u0105 je, ale te\u017c du\u017co \u0142atwiej mi przyj\u0105\u0107 taki poziom odci\u0119cia. Gdybym cofn\u0105\u0142 si\u0119 w czasie, maj\u0105c dzisiejsz\u0105 wiedz\u0119, to pewnie wiele decyzji podejmowa\u0142bym z poziomu mniejszego \u0142adunku emocjonalnego \u2014 mniej negatywnych emocji, wi\u0119cej natomiast takiego poszukiwania przyjemno\u015bci w jakiej\u015b przygodzie, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 przechodzi.<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c historycznie, mia\u0142em takie momenty, kiedy by\u0142em na co\u015b z\u0142y albo na kogo\u015b, albo nie zgadza\u0142em si\u0119 z decyzjami, albo uwa\u017ca\u0142em, \u017ce kto\u015b zachowa\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b nieetyczny. Bra\u0142em to bardzo do siebie i mocno prze\u017cywa\u0142em. Natomiast dzisiaj, z perspektywy czasu, patrz\u0119 na te sprawy inaczej i staram si\u0119 mocno odcina\u0107 od nich, nie anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w tego typu rzeczy.<\/p>\n\n\n\n

Mamy tak ma\u0142o czasu na tym \u015bwiecie, naprawd\u0119. Anga\u017cowanie naszego minimalnego czasu, kt\u00f3ry nam dano, na to, \u017ceby prze\u017cy\u0107 nasze \u017cycie w fajny spos\u00f3b, w rzeczy, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 nas negatywnie, nie ma zupe\u0142nie sensu. Gdybym mia\u0142 komukolwiek co\u015b poleci\u0107, to by\u0142oby to zminimalizowanie kontaktu z toksycznymi osobami, toksycznymi \u015brodowiskami \u2014 z czym\u015b, co wywo\u0142uje w nas z\u0142e emocje.<\/p>\n\n\n\n

Tim Ferriss, kt\u00f3rego wiem, \u017ce te\u017c cenisz, ma tak\u0105 metod\u0119, \u017ceby spojrze\u0107 na sw\u00f3j kalendarz i zastanowi\u0107 si\u0119, co mu dodawa\u0142o energii, a co j\u0105 odejmowa\u0142o, i powykre\u015bla\u0107 z kalendarza takie aktywno\u015bci, kt\u00f3re j\u0105 odbieraj\u0105. Ja dzisiaj my\u015bl\u0119 podobnie. Chc\u0119 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w fajne kooperacje z fajnymi lud\u017ami, w taki spos\u00f3b, kt\u00f3ry dodaje mi energii. Je\u015bli rzeczy dodaj\u0105 mi energii, to mnie buduj\u0105 i pozytywnie nastawiaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego zostawi\u0142bym tam te negatywne historie, bo ja nie czuj\u0119 dzisiaj \u017cadnej negatywnej emocji.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: A co dzisiaj, z perspektywy nie tylko bycia inwestorem, ale te\u017c przedsi\u0119biorc\u0105? Wystartowa\u0142e\u015b niedawno z wy\u015bmienitym przedsi\u0119wzi\u0119ciem Momentum Capital Partners<\/a>. Ma\u0142a uwaga \u2014 jestem tam r\u00f3wnie\u017c partnerem, wi\u0119c mo\u017cemy by\u0107 troch\u0119 nieobiektywni, a nawet na pewno jeste\u015bmy nieobiektywni.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawi mnie, co ci\u0119 nap\u0119dza w otwarciu takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Jakie cele chcia\u0142by\u015b zrealizowa\u0107, buduj\u0105c to? Gdzie jest ten horyzont, jak to powinno wygl\u0105da\u0107? Czy to ma by\u0107 co\u015b na wz\u00f3r Berkshire Hathaway, czy inna skala przedsi\u0119wzi\u0119cia? Jaka jest miara tej ambicji, kt\u00f3ra za tym stoi?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Po pierwsze, jest mi szalenie mi\u0142o, \u017ce Ty, Greg i Bartek Majewski <\/a>razem do\u0142\u0105czacie do zespo\u0142u Momentum<\/a> jako partnerzy. Momentum buduj\u0119 od w zasadzie roku razem z Przemkiem Danowskim, wsp\u00f3lnikiem w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli pytasz o ambicje i sk\u0105d to si\u0119 bierze, to my w \u017cyciu musimy stosowa\u0107 d\u017awigni\u0119. \u017beby mie\u0107 impakt, musimy stosowa\u0107 d\u017awigni\u0119. Po kilku latach takiego, powiedzia\u0142bym, troch\u0119 samotnego inwestowania, wspomagania przedsi\u0119biorc\u00f3w i wyst\u0119powania w r\u00f3\u017cnych kontekstach, poczu\u0142em te\u017c, \u017ce ta d\u017awignia nie jest odpowiednio wykorzystana. Dzia\u0142am w pewnym ograniczonym zakresie, a teamowanie si\u0119 w szerszym zespole, praca z Przemkiem, dob\u00f3r partner\u00f3w i wbudowanie szerszej platformy daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 du\u017co wi\u0119kszego impaktu ni\u017c dzia\u0142anie w pojedynk\u0119. To by\u0142a dla mnie taka motywacja.<\/p>\n\n\n\n

Szczerze si\u0119 te\u017c podziel\u0119, \u017ce zaczyna\u0142em odczuwa\u0107 niedosyt, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, po du\u017cym sukcesie biznesowym w czasach Pagedu, mojego poprzedniego \u017cycia biznesowego. Zbudowali\u015bmy tam naprawd\u0119 du\u017c\u0105 firm\u0119, bo Paget, gdy by\u0142 \u015bci\u0105gany z gie\u0142dy, mia\u0142 kapitalizacj\u0119 ponad 900 milion\u00f3w z\u0142otych, a startowali\u015bmy z zupe\u0142nie innego pu\u0142apu. Tam uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 du\u017c\u0105 firm\u0119 i ten sukces by\u0142 mierzony ka\u017cd\u0105 miar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Moje inwestycje prywatne da\u0142y mi dobr\u0105 podstaw\u0119 funkcjonowania i my\u015bl\u0119, \u017ce w pewien spos\u00f3b zbudowa\u0142y solidn\u0105 baz\u0119 do niezale\u017cnego \u017cycia i funkcjonowania inwestycyjnego. Natomiast nie da\u0142y mi takiej satysfakcji ko\u0144cowo, nie da\u0142y takiego impaktu. My\u015bl\u0119, \u017ce kreacja Momentum, tworzenie Momentum Capital Partners<\/a> jako platformy, kt\u00f3ra ma dowie\u015b\u0107 czego\u015b szerszego, za kt\u00f3rym stoi wi\u0119kszy kapita\u0142, zdywersyfikowany i ciekawy zesp\u00f3\u0142 partner\u00f3w, ale te\u017c szerzej partner\u00f3w operacyjnych \u2014 to wszystko b\u0119dziemy w najbli\u017cszych tygodniach ods\u0142ania\u0107 i pokazywa\u0107, kto w ramach tego przedsi\u0119wzi\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracuje.<\/p>\n\n\n\n

Jestem przekonany, \u017ce stworzymy co\u015b unikalnego, co dowiezie warto\u015b\u0107 dla przedsi\u0119biorc\u00f3w nie tylko w aspekcie kapita\u0142owym. Poza kapita\u0142em coraz istotniejsze jest to, \u017ceby pom\u00f3c przej\u015b\u0107 pewn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 \u2014 \u015bcie\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 po raz pierwszy cz\u0119sto ci przedsi\u0119biorcy przechodz\u0105, a kt\u00f3r\u0105 my ju\u017c widzieli\u015bmy w r\u00f3\u017cnych aspektach i r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119biorstwach. M\u00f3wi\u0119 \u201emy\u201d, my\u015bl\u0105c szeroko o sk\u0142adzie partner\u00f3w Momentum i partner\u00f3w operacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

To b\u0119dzie unikalna platforma. Jestem przekonany, \u017ce growth equity jest takim miejscem, gdzie ju\u017c nie pracujemy ze startupami, lecz zaczynamy pracowa\u0107 z firmami, kt\u00f3re troch\u0119 oderwa\u0142y si\u0119 od ziemi, zbudowa\u0142y \u015bwietne podstawy do dalszego skalowania, ale wci\u0105\u017c s\u0105 m\u0142odymi organizacjami. Z dziesi\u0105tk\u00f3w r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w inwestycyjnych widzieli\u015bmy, jak mo\u017cna wspomaga\u0107 firmy w przej\u015bciu od m\u0142odej organizacji do nieco bardziej dojrza\u0142ej. Finalnie mo\u017cemy wsp\u00f3lnie popracowa\u0107 nad exitem \u2014 czy to do funduszu private equity, czy do inwestora strategicznego. W ka\u017cdym razie chodzi o zbudowanie istotnej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

To jest celem i ambicj\u0105 \u2014 pom\u00f3c znacznie wi\u0119kszej liczbie przedsi\u0119biorc\u00f3w w bardziej istotny spos\u00f3b przej\u015b\u0107 t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119. To mnie absolutnie nap\u0119dza. Praca w tym \u015brodowisku, z takim setupem ludzkim, mocno mnie drivuje i sprawia mi olbrzymi\u0105 satysfakcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Super fajnie jest si\u0119 te\u017c us\u0142ysze\u0107 i podzieli\u0107 t\u0105 misj\u0105. Podziel\u0119 si\u0119 tym, \u017ce dla mnie ta perspektywa jest podobna, to znaczy, \u017ce mo\u017cna wycinkowo wspiera\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w. To jest moja historia, poniewa\u017c od lat pracuj\u0119 indywidualnie z w\u0142a\u015bcicielami firm i widzia\u0142em mn\u00f3stwo r\u00f3\u017cnych historii, gdzie\u015b na pograniczu psychologii i strategii biznesu, bo te dwa elementy mocno si\u0119 przecinaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jest te\u017c komponent stricte liczbowy, czyli akceleracja kapita\u0142owa, ale akceleracja kompetencyjna to jest czasem takie brakuj\u0105ce ogniwo, kt\u00f3re pozwala w spos\u00f3b komplementarny pom\u00f3c komu\u015b wej\u015b\u0107 na kolejny poziom. My\u015bl\u0119, \u017ce to jest istotne, poniewa\u017c nie oznacza to, \u017ce kto\u015b jest niekompetentny per se \u2014 mo\u017cna to \u017ale odebra\u0107. Przedsi\u0119biorcy s\u0105 bardzo skuteczni w osi\u0105ganiu pewnego punktu. Chodzi raczej o przyspieszenie wzrostu lub pomoc w marginalizacji liczby pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w, bo b\u0142\u0119d\u00f3w, jak powiedzia\u0142a\u015b, nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107. Chodzi o to, \u017ceby by\u0142o ich mniej, aby \u015bcie\u017cka wzrostu by\u0142a szybsza i \u017ceby i\u015b\u0107 wsp\u00f3lnie.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce to, co ty odczuwasz, a co ja odczuwa\u0142em \u2014 czyli pewn\u0105 samotno\u015b\u0107 w budowie biznesu \u2014 tak samo odczuwaj\u0105 przedsi\u0119biorcy. Nie tylko s\u0105dz\u0119, ja to wiem, rozmawiaj\u0105c z nimi, \u017ce samotno\u015b\u0107 lidera jest jedn\u0105 z du\u017cych przypad\u0142o\u015bci. I\u015b\u0107 wsp\u00f3lnie po kolejne g\u00f3ry to zupe\u0142nie inne odczucie ni\u017c pr\u00f3bowa\u0107 doj\u015b\u0107 tam samemu i gdzie\u015b w trakcie tej wspinaczki si\u0119 podda\u0107 albo powiedzie\u0107: \u201eMo\u017ce to nie dla mnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce ciekaw\u0105 grup\u0105 przedsi\u0119biorc\u00f3w s\u0105 ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105: \u201eW sumie mam t\u0119 kas\u0119, mam ju\u017c jaki\u015b udzia\u0142 w rynku i w zasadzie mo\u017ce to ju\u017c wystarczy, je\u015bli chodzi o moje ambicje\u201d. Czasem sami siebie hamuj\u0105 przed odkryciem kolejnego kroku z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, bo wydaje im si\u0119 w danym momencie, \u017ce ju\u017c jest \u201eenough\u201d. Jednak ogromna satysfakcja pojawia si\u0119, kiedy mo\u017cna przej\u015b\u0107 na ten kolejny poziom.<\/p>\n\n\n\n

To jest, moim zdaniem, tak\u017ce pu\u0142apka, w kt\u00f3r\u0105 czasem wpadaj\u0105 przedsi\u0119biorcy \u2014 osi\u0105gaj\u0105 jaki\u015b pr\u00f3g aspiracji i zastanawiaj\u0105 si\u0119, czy to ju\u017c wszystko. A przecie\u017c mo\u017cna zbudowa\u0107 du\u017co wi\u0119cej i dzi\u0119ki temu mie\u0107 jeszcze ciekawsze \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Ale te\u017c przedsi\u0119biorcy maj\u0105 do tego prawo \u2014 maj\u0105 prawo wyhamowa\u0107 na pewnym etapie.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Jak patrz\u0119 na momentum, to my b\u0119dziemy takim funduszem mocno skupionym, to znaczy na o\u015bmiu inwestycjach, poszukuj\u0105c w przedsi\u0119biorcach takiego growth mindsetu, takiego nastawienia jednak na wzrost, ale otwartego, z umiej\u0119tno\u015bci\u0105 s\u0142uchania i korzystania z zewn\u0119trznych kompetencji albo kogo\u015b, kto ju\u017c przeszed\u0142 podobn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Czyli poszukiwania ca\u0142y czas tego, co ja do tej swojej organizacji mog\u0119 doda\u0107 z zewn\u0105trz, jakie kompetencje mog\u0119 do niej wnie\u015b\u0107, \u017ceby pokona\u0107 kolejny szczebelek na drodze w\u0142a\u015bnie do tego szczytu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Nie ka\u017cdy b\u0119dzie got\u00f3w na tak\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 i my\u015bl\u0119, \u017ce przedsi\u0119biorcy maj\u0105 do tego prawo \u2014 maj\u0105 prawo zbudowa\u0107 mniejsze organizacje i \u017cy\u0107 z dywidend, nie maj\u0105c takiego nastawienia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce tych \u015bcie\u017cek, tak jak m\u00f3wili\u015bmy o inwestowaniu, jest wiele \u2014 dr\u00f3g do sukcesu.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Tak, to fajnie, \u017ce o tym m\u00f3wisz. Jest te\u017c w tej tezie co\u015b takiego, \u017ce je\u017celi przedsi\u0119biorca nigdy nie korzysta\u0142 z takiego wehiku\u0142u, czyli nie pozyskiwa\u0142 inwestycji \u2014 powiedzmy, \u017ce bootstrapowa\u0142 si\u0119 w jakim\u015b stopniu, m\u00f3g\u0142 si\u0119 finansowa\u0107 d\u0142ugiem bankowym czy innym \u2014 ale nie mia\u0142 nigdy nowego partnera, nowego wsp\u00f3lnika na pok\u0142adzie, to mo\u017ce te\u017c kreowa\u0107 r\u00f3\u017cne przekonania.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce s\u0105 to takie pytania, jak to b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o w praktyce, czy to w zasadzie oni mi daj\u0105 tylko kas\u0119. Jakie s\u0105 wed\u0142ug ciebie takie rzeczy, kt\u00f3re warto z przedsi\u0119biorc\u0105 om\u00f3wi\u0107? Czy ciekawe by\u0142yby dla przedsi\u0119biorcy, \u017ceby zrozumia\u0142, czym takie partnerstwo z funduszem growthowym naprawd\u0119 jest, a czym nie jest?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To jest \u015bwietne pytanie i jednocze\u015bnie z\u0142o\u017cone. Ja chyba odwo\u0142a\u0142bym si\u0119 do jednego z wyst\u0105pie\u0144 Micha\u0142a Bra\u0144skiego na Auli na SGH, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce jaki\u015b czas temu. Tam pad\u0142o pytanie w\u0142a\u015bnie o kreacj\u0119 warto\u015bci w ramach Wirtualnej Polski. Micha\u0142 powiedzia\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce panowie byli w kr\u00f3tkich spodenkach, a tak naprawd\u0119 fundusz private equity w pewien spos\u00f3b przygotowa\u0142 ich do innego sposobu my\u015blenia o biznesie.<\/p>\n\n\n\n

Z tych kr\u00f3tkich spodenek weszli w rol\u0119 przedsi\u0119biorc\u00f3w pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105, poniewa\u017c fundusz czasem b\u0119dzie challenge\u2019uj\u0105cy, czasem wymagaj\u0105cy, a czasem weryfikowa\u0142 i sprawdza\u0142 \u015bcie\u017cki, kt\u00f3rych przedsi\u0119biorca jeszcze nie przeszed\u0142. Na koniec dnia chodzi o to, \u017ceby przedsi\u0119biorca sta\u0142 si\u0119 lepszym przedsi\u0119biorc\u0105, a firma \u2013 lepszym wehiku\u0142em tworzenia warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce w takim podej\u015bciu mo\u017cna mie\u0107 b\u0142\u0119dne wyobra\u017cenie, co oznacza bycie founders friendly. Dla mnie to oznacza transparentne i otwarte komunikowanie si\u0119 z przedsi\u0119biorc\u0105, wskazywanie kierunk\u00f3w, w kt\u00f3rych mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107, a tak\u017ce wskazywanie deficyt\u00f3w, kt\u00f3re dzisiaj posiada, a kt\u00f3rych za\u0142atanie mo\u017ce przenie\u015b\u0107 go na zupe\u0142nie inny poziom. Uwa\u017cam, \u017ce to jest bardzo istotne.<\/p>\n\n\n\n

Tylko osoby, kt\u00f3re maj\u0105 naprawd\u0119 otwart\u0105 g\u0142ow\u0119 na wzrost, czyli posiadaj\u0105 growth mindset, s\u0105 gotowe na tak\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119. Ta \u015bcie\u017cka polega zwykle na tym, \u017ce kreuje si\u0119 du\u017co mocniejsze i bardziej stabilne firmy, kt\u00f3re nie s\u0105 budowane wok\u00f3\u0142 jednej osoby, lecz wok\u00f3\u0142 r\u00f3\u017cnych kompetencji silnego zespo\u0142u mened\u017cerskiego. Na koniec dnia takie firmy tworz\u0105 najwi\u0119cej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Czyli te\u017c dywersyfikacja ryzyka wewn\u0119trznego dla tego foundera, kt\u00f3ry jest tym udzia\u0142owcem, bo tak naprawd\u0119 jego rola by\u0107 mo\u017ce si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b zmieni, zmniejsza si\u0119, rozpakowuje, co te\u017c zmniejsza podatno\u015b\u0107 tego biznesu na wywrotk\u0119. Przez to, \u017ce jest on satelit\u0105, \u017ce jakby jest tak\u0105 satelit\u0105 wok\u00f3\u0142 jednej osoby, to te\u017c jest jaki\u015b element takiego rozpakowania ryzyka z perspektywy w\u0142a\u015bciciela, foundera, w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n\n\n\n

Bo to, co ujmuje mnie czasem w rozmowach z founderami, to \u017ce nie daj\u0105 sobie prawa do zrozumienia tej perspektywy w\u0142a\u015bcicielskiej, b\u0119d\u0105c w roli foundera, lidera, prezesa. I to jest niewiarygodne, \u017ce mo\u017cna zbudowa\u0107 naprawd\u0119 du\u017c\u0105 firm\u0119, kt\u00f3ra kreuje mas\u0119 got\u00f3wki, mas\u0119 warto\u015bci, i ca\u0142y czas patrze\u0107 z perspektywy tego operatora, nawet tego super smart, strategicznie my\u015bl\u0105cego, kompetentnego operatora, a nie z perspektywy tego w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n\n\n\n

Czyli \u017ce ja buduj\u0119 jaki\u015b asset i ten asset mo\u017ce mi p\u0142aci\u0107 dywidend\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107, mo\u017ce by\u0107 platform\u0105 do moich kolejnych projekt\u00f3w kreatywnych w rzeczywisto\u015bci. I \u017ce ja mog\u0119 by\u0107 te\u017c blokerem tego w\u0142asnego assetu, b\u0119d\u0105c jakby w tej centralnej roli i nie pr\u00f3buj\u0105c transformowa\u0107 sposobu zarz\u0105dzania w takim kierunku, \u017ceby rozpakowa\u0107 t\u0119 firm\u0119 od tego ryzyka zwi\u0105zanego z moim w\u0142asnym czasem i uwag\u0105.<\/p>\n\n\n\n

To s\u0105 takie, my\u015bl\u0119, nieoczywiste w\u0105tki, kt\u00f3re s\u0105 zaskakuj\u0105ce \u2014 jak daleko mo\u017cna dojecha\u0107 w biznesie. To pewnie znamy nawet takie anegdotyczne case\u2019y miliardowych sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re maj\u0105 taki charakter. I oczywi\u015bcie na koniec prawo w\u0142a\u015bciciela. Czyli jakby oczywi\u015bcie to nie znaczy, \u017ce jest jedna prawdziwa droga, ale ciekawe s\u0105 te alternatywne \u015bcie\u017cki, kt\u00f3re mo\u017cna budowa\u0107 poprzez w\u0142a\u015bnie rozpakowywanie tego ryzyka czy te\u017c rozw\u00f3j w\u0142asny i rozw\u00f3j tej organizacji, \u017ceby ona stanowi\u0142a tak\u0105 bardziej powtarzaln\u0105 struktur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Du\u017co pracujesz z przedsi\u0119biorcami, wi\u0119c pewnie cz\u0119sto pada pytanie: jak mog\u0119 uniezale\u017cni\u0107 m\u00f3j biznes od siebie? To jest jedno na poziomie pewnej intencji, a drugie na poziomie faktycznego wdro\u017cenia i uniezale\u017cnienia firmy od samego siebie. Oczywi\u015bcie jest to trudne. Mniejsza firma zwykle jest bardziej uzale\u017cniona od fundera, przedsi\u0119biorcy, za\u0142o\u017cyciela. Im wi\u0119ksza firma, tym bardziej powinna budowa\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119 na zespole.<\/p>\n\n\n\n

Z perspektywy foundera, je\u015bli celem jest zbudowanie firmy, kt\u00f3ra kiedy\u015b zostanie sprzedana, trzeba stworzy\u0107 tam zesp\u00f3\u0142 mened\u017cerski. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, to founder lub zesp\u00f3\u0142 b\u0119dzie podlega\u0142 ocenie kupuj\u0105cego na samym ko\u0144cu. Mo\u017cna wpa\u015b\u0107 w tak zwan\u0105 \u201ez\u0142ot\u0105 klatk\u0119\u201d, gdzie od struktury do struktury founder b\u0119dzie ca\u0142y czas zaanga\u017cowany. Natomiast trwa\u0142o\u015b\u0107 tych firm i wykreowana warto\u015b\u0107 zwykle s\u0105 efektem wsp\u00f3lnej pracy szerszego zespo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cny jest oczywi\u015bcie lider \u2013 mo\u017ce nadawa\u0107 kierunki, by\u0107 aktywny, a czasami wy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z operacyjnego zarz\u0105dzania i przej\u015b\u0107 w rol\u0119 w radzie nadzorczej. Jego g\u0142os i strategiczno\u015b\u0107 ca\u0142y czas pozostaj\u0105 istotne.<\/p>\n\n\n\n

Powiedzia\u0142e\u015b o tym, \u017ce czasami przedsi\u0119biorcy w operacyjno\u015bci nie widz\u0105 wi\u0119kszego obrazka. Wyci\u0105gni\u0119cie ich z tej operacyjnej bie\u017c\u0105czki pozwala spojrze\u0107 na istotne kwestie z punktu widzenia strategii firmy, brak\u00f3w kompetencyjnych, kierunk\u00f3w rozwojowych czy rynk\u00f3w, na kt\u00f3rych firma powinna dalej prowadzi\u0107 sw\u00f3j rozw\u00f3j. Czasem jest to w\u0142a\u015bnie istotna potrzeba \u2013 zwolni\u0107 troch\u0119 capacity, czyli mo\u017cliwo\u015bci lidera, aby m\u00f3g\u0142 dalej popracowa\u0107 nad szersz\u0105 wizj\u0105 i kierunkami strategicznymi.<\/p>\n\n\n\n

Absolutnie si\u0119 pod tym podpisuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Growth equity \u2014 teraz zmie\u0144my troch\u0119 kapelusz, bo chcia\u0142bym wr\u00f3ci\u0107 do tych naszych ticket\u00f3w i tych kart, kt\u00f3re Ci rozdawa\u0142em z r\u00f3\u017cnymi kwotami. Dlaczego kilkudziesi\u0119ciu przedsi\u0119biorc\u00f3w zdecydowa\u0142o si\u0119 zainwestowa\u0107 wsp\u00f3lnie z Momentum i prawdopodobnie inwestuje w inne projekty tak\u017ce w kategorii growth equity?<\/p>\n\n\n\n

Co jest takiego ciekawego w tej kategorii z perspektywy potencjalnego inwestora, kt\u00f3ry alokuje sw\u00f3j prywatny kapita\u0142 lub kapita\u0142, kt\u00f3rym zarz\u0105dza, w\u0142a\u015bnie w tak\u0105 kategori\u0119 inwestycyjn\u0105, a nie na przyk\u0142ad w fundusz VC, private equity albo w inwestycje na rynku publicznym?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Z mojej perspektywy growth equity jest bardzo interesuj\u0105c\u0105 kategori\u0105, poniewa\u017c wyst\u0119puje tam luka \u2014 w zasadzie dwa rodzaje luk. To jest kategoria, kt\u00f3ra mie\u015bci si\u0119 pomi\u0119dzy venture capital a private equity. Z jednej strony m\u00f3wimy o firmach, kt\u00f3re maj\u0105 zwalidowane modele biznesowe, posiadaj\u0105 przychody cz\u0119sto na poziomie kilkudziesi\u0119ciu milion\u00f3w z\u0142otych oraz mocn\u0105 ekonomik\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 na prowadzenie dochodowego biznesu. Jednak wci\u0105\u017c maj\u0105 perspektywy rozwojowe i s\u0105 to m\u0142ode organizacje \u2014 powiedzia\u0142bym, \u017ce za m\u0142ode dla funduszy private equity albo za m\u0142ode z punktu widzenia tego, \u017ce founderzy, za\u0142o\u017cyciele, nie s\u0105 jeszcze gotowi do sprzedawania takiego biznesu.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu pojawia si\u0119 kategoria inwestor\u00f3w typu growth equity, kt\u00f3rzy maj\u0105 do\u015bwiadczenie w tym wzro\u015bcie, widzieli wyj\u015bcia ze sp\u00f3\u0142ek, pracowali z funduszami private equity, sprzedawali sp\u00f3\u0142ki do strateg\u00f3w. Mog\u0105 by\u0107 \u015bwietnym partnerem, w\u0142a\u015bnie wchodz\u0105c na inwestycj\u0119 mniejszo\u015bciow\u0105, czyli nie wymagaj\u0105 od za\u0142o\u017cyciela, aby sprzedawa\u0142 firm\u0119, lecz doinwestowuj\u0105 jego firm\u0119. By\u0107 mo\u017ce dadz\u0105 te\u017c za\u0142o\u017cycielowi jakie\u015b liquidity, czyli \u015brodki ze sprzeda\u017cy cz\u0119\u015bci udzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re pozwol\u0105 zabezpieczy\u0107 jego potrzeby \u017cyciowe.<\/p>\n\n\n\n

Potrzeby \u017cyciowe fundera s\u0105 niezwykle istotne, poniewa\u017c founder, kt\u00f3ry ich nie zabezpieczy, a cz\u0119sto firma jest jego jedynym kluczowym asetem, nie b\u0119dzie podejmowa\u0142 zdrowego, biznesowego, dobrze skalkulowanego ryzyka, kt\u00f3re pozwoli mu zmaksymalizowa\u0107 szans\u0119 wzrostu. Growth equity jest wi\u0119c ciekaw\u0105 kategori\u0105, w kt\u00f3rej m\u00f3wimy o firmach, kt\u00f3re dosz\u0142y do pewnego etapu, ale maj\u0105 ambicje dalej wzrasta\u0107, skalowa\u0107 si\u0119 i przygotowywa\u0107 si\u0119 do sprzeda\u017cy \u2014 do funduszu private equity lub do stratega \u2014 w perspektywie kilkuletniej, powiedzmy od trzech do siedmiu lat.<\/p>\n\n\n\n

To przygotowanie wynika z faktu, \u017ce z jednej strony jest kapita\u0142, ale z drugiej strony jeszcze wa\u017cniejsze s\u0105 kompetencje \u2014 jak powinna wygl\u0105da\u0107 firma przygotowana do takiego procesu i jak j\u0105 wspomaga\u0107 na \u015bcie\u017cce wzrostu. My, w Momentum Capital Partners, pojawiamy si\u0119 w\u0142a\u015bnie w kategorii growth equity. Tak definiujemy growth \u2014 jako zwalidowane modele biznesowe.<\/p>\n\n\n\n

Pytanie by\u0142o, dlaczego kilkudziesi\u0119ciu przedsi\u0119biorc\u00f3w zdecydowa\u0142o si\u0119 zainwestowa\u0107 w tej kategorii. Struktura rynku powoduje, \u017ce w tym obszarze jest du\u017co ni\u017csza konkurencja. We wczesnych etapach wzrostu mamy du\u017c\u0105 liczb\u0119 funduszy venture capital \u2014 momentami by\u0142o ich nawet oko\u0142o stu aktywnych na polskim rynku. To oznacza du\u017c\u0105 koncentracj\u0119 kapita\u0142u na wsparcie projekt\u00f3w seedowych i pre-seedowych, czyli bardzo wczesnych etap\u00f3w rozwoju biznesu.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119sto jednak wyst\u0119puje luka kapita\u0142owa w wsparciu kolejnego etapu, czyli etapu wzrostu, kiedy sp\u00f3\u0142ki niekoniecznie poruszaj\u0105 si\u0119 na trajektorii sp\u00f3\u0142ek ventureowych, nie buduj\u0105 unicorn\u00f3w ani globalnych biznes\u00f3w, ale mog\u0105 by\u0107 lokalnymi czempionami. My\u015bl\u0119, \u017ce ci lokalni czempioni cz\u0119sto nie mieli kapita\u0142u ani miejsca, do kt\u00f3rego mogli si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 w kierunku wzrostu. Cz\u0119sto szukali wsparcia u prywatnych przedsi\u0119biorc\u00f3w lub family office, kt\u00f3re jednak nie s\u0105 wyspecjalizowane w tej kategorii rynku. Momentum wype\u0142nia t\u0119 luk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce kategoria growth equity jest bardzo ciekawa. W procesie fundraisingu zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2014 zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy s\u0105 founderami po exitach lub maj\u0105 dochodowe biznesy generuj\u0105ce EBIT i dywidendy \u2014 ma potrzeb\u0119 zainwestowania kapita\u0142u. Widz\u0105, \u017ce troch\u0119 sparzyli si\u0119 na inwestycjach we wczesnych etapach, kt\u00f3re w wielu przypadkach nie przynios\u0142y oczekiwanych st\u00f3p zwrotu. Poszukuj\u0105 wi\u0119c bardziej dojrza\u0142ego etapu, takiego, gdzie wida\u0107 ekonomik\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119cia, a nie jest to ju\u017c zak\u0142adanie, \u017ce co\u015b wyjdzie lub nie wyjdzie, lecz istnieje przewidywalna \u015bcie\u017cka do osi\u0105gni\u0119cia zwrotu.<\/p>\n\n\n\n

Z tej perspektywy jest to kategoria o ni\u017cszym ryzyku, ale nie powiedzia\u0142bym, \u017ce o ni\u017cszym zwrocie. Risk-reward w tej kategorii wygl\u0105da bardzo atrakcyjnie i z tego powodu uwa\u017cam, \u017ce ta kategoria b\u0119dzie si\u0119 aktywnie rozwija\u0107 w najbli\u017cszych latach. Tym bardziej, \u017ce widzimy coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 przedsi\u0119biorstw tej wielko\u015bci, czyli sp\u00f3\u0142ek powy\u017cej 10 milion\u00f3w z\u0142otych, z perspektywami wzrostowymi \u2014 na takie sp\u00f3\u0142ki patrzymy.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Czy taki fundusz, bo musi si\u0119 specjalizowa\u0107 w czym\u015b, to ju\u017c nie pytam tylko o momentum, ale pytam w og\u00f3le o to, bo to jest te\u017c takie pewnie naturalne pytanie, kt\u00f3re zada sobie inwestor, kt\u00f3ry inwestuje znowu w tego typu fundusz, na zasadzie: czy s\u0105 jakie\u015b wsp\u00f3lne cechy wszystkich tych biznes\u00f3w, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce niezale\u017cnie od kategorii, po prostu czy produkuje myd\u0142o, czy drony, czy rakiety kosmiczne, to w zasadzie ta geometria jest podobna?<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym ten fundusz nie musi by\u0107 subject matter ekspertem, specjalist\u0105 w danej dziedzinie, tylko wystarczy, \u017ce potrafi postawi\u0107 na w\u0142a\u015bciwego konia. Zgadza si\u0119 ta ekonomika i to wystarczy do tego, \u017ceby rosn\u0105\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Jaki jest tw\u00f3j pogl\u0105d na ten temat takiej rozpi\u0119to\u015bci mi\u0119dzy byciem generalist\u0105 a takim super specjalist\u0105, na przyk\u0142ad w danej niszy?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Pope\u0142ni\u0119 wst\u0119p, jak to wygl\u0105da u nas, a potem zgeneralizuj\u0119 t\u0119 uwag\u0119.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, my jeste\u015bmy funduszem generalistycznym, czyli patrzymy szeroko, ale to nie oznacza, \u017ce patrzymy na wszystko i b\u0119dziemy inwestowa\u0107 we wszystko. Nie. To oznacza, \u017ce chcemy skupi\u0107 si\u0119 na wybranych segmentach rynku, kt\u00f3re rosn\u0105 z okre\u015blon\u0105 dynamik\u0105. Filozofia momentum na tym polega. Jest pewna dynamika momentum \u2014 od tej dynamiki, czyli poszukujemy rynk\u00f3w, kt\u00f3re rosn\u0105 ponadprzeci\u0119tnie szybko, oko\u0142o 10% \u015bredniorocznie w horyzoncie inwestycyjnym. To jest do\u015b\u0107 szybko, ma\u0142o kt\u00f3ry rynek tak ro\u015bnie, ale zwykle takie rynki stwarzaj\u0105 istotne mo\u017cliwo\u015bci wzrostu biznesu, w szczeg\u00f3lno\u015bci je\u015bli zidentyfikuje si\u0119 lider\u00f3w na tym rynku.<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c ca\u0142o\u015bciowo, oznacza to inwestowanie pod konkretne tezy inwestycyjne, kt\u00f3re chcemy definiowa\u0107, w ramach kt\u00f3rych chcemy poszukiwa\u0107 najlepszych przedsi\u0119biorstw, najlepszych sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 no\u015bnikiem warto\u015bci. To oznacza te\u017c pewn\u0105 selektywno\u015b\u0107 w tym procesie. Uwa\u017cam, \u017ce ta selektywno\u015b\u0107 w inwestowaniu jest generalnie dobra. Je\u015bli jest fundusz, kt\u00f3ry specjalizuje si\u0119 w danej dziedzinie, dajmy na to Space Tech, to taki fundusz ma zwykle przewag\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z tej specjalizacji.<\/p>\n\n\n\n

My zdefiniowali\u015bmy fundusz jako generalistyczny, ale z istotnym fokusem na wybranych tezach inwestycyjnych, kt\u00f3re chcemy eksplorowa\u0107. Z czasem b\u0119dzie to budowa\u0142o lepsz\u0105 wiedz\u0119 na temat rynku i pewne zrozumienie jego struktury, co powinno docelowo dostarcza\u0107 lepsze zwroty z takiej inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Rozumiem, jeszcze na chwil\u0119 przeskocz\u0119 do mojego worka z ksi\u0105\u017ckami. Chcia\u0142bym pokaza\u0107 ci dwie ksi\u0105\u017cki i poprosi\u0107 o ich komentarz. Nie b\u0119dzie to poradnik flippera, ani te\u017c ksi\u0105\u017cka o tym, jak szybko si\u0119 wzbogaci\u0107 \u2014 niestety.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza z nich to „Principles” Raya Dalio. Masz jak\u0105\u015b perspektyw\u0119 na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119? Powiem, dlaczego j\u0105 przynios\u0142em. Ray Dalio jest tw\u00f3rc\u0105 jednego z bardzo du\u017cych funduszy, kt\u00f3re od wielu lat generuj\u0105 ponadprzeci\u0119tn\u0105 warto\u015b\u0107 dla inwestor\u00f3w.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie jest to interesuj\u0105ce, poniewa\u017c ten za\u0142o\u017cyciel uzurpuje sobie pewne prawo do opisywania rzeczywisto\u015bci za pomoc\u0105 rozmaitych prawid\u0142owo\u015bci. Nie dotyczy to tylko inwestowania, ale og\u00f3lnie poszukiwania prawd dotycz\u0105cych funkcjonowania rzeczywisto\u015bci. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to bardzo ciekawa praktyka \u2014 takie pr\u00f3by przenoszenia \u015bwiata inwestycji na \u015bwiat w og\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n

Chodzi o to, \u017ce aby dobrze inwestowa\u0107, trzeba po prostu lepiej rozumie\u0107 r\u00f3\u017cne prawid\u0142a dzia\u0142ania rzeczywisto\u015bci. Nie wiem, czy \u015bwiat tak dzia\u0142a. Co s\u0105dzisz w og\u00f3le o tej ksi\u0105\u017cce i o Ray Dalio?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: My\u015bl\u0119, \u017ce posta\u0107 jest kontrowersyjna, ale bardzo ciekawa. Chodzi o Bridgewater Associates, bo tak nazywa si\u0119 fundusz. To faktycznie jeden z funduszy, kt\u00f3ry na przestrzeni ostatnich kilkudziesi\u0119ciu lat jest jednym z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w jako organizacja aktywnie inwestuj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

Ray Dalio du\u017co wypowiada si\u0119 na temat geopolityki, pewnych zale\u017cno\u015bci, upadku struktur i zachodz\u0105cych zmian. Ja z wielk\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 czytam jego wypowiedzi, cho\u0107 patrz\u0119 na nie z pewnym dystansem. Podoba mi si\u0119 spos\u00f3b, w jaki strukturyzuje my\u015blenie. Z tej ksi\u0105\u017cki najbardziej zapami\u0119ta\u0142em chyba warto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 w Bridgewater Associates wdro\u017cyli w postaci systemu ocen, polegaj\u0105cego na tzw. radical truth and radical transparency. Odnosi si\u0119 to do m\u00f3wienia wprost i szczerze, transparentnie, czasem do b\u00f3lu, o rzeczywisto\u015bci, zw\u0142aszcza wobec os\u00f3b maj\u0105cych mocniejszy g\u0142os i wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 w ramach organizacji.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce posta\u0107 jest kontrowersyjna, natomiast mi s\u0105 bliskie te zasady, kt\u00f3re w pewnej cz\u0119\u015bci wyra\u017cone s\u0105 w tej ksi\u0105\u017cce. Taka radykalna transparentno\u015b\u0107, m\u00f3wienie sobie prawdy, nieukrywanie pewnych rzeczy, tylko wysuwanie ich jako temat\u00f3w wymagaj\u0105cych przedyskutowania \u2013 to jest podej\u015bcie, kt\u00f3re uwa\u017cam za warto\u015bciowe. Pewnie nie zgodzi\u0142bym si\u0119 ze wszystkimi g\u0142oszonymi prawdami, ale z zainteresowaniem czytam i my\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdemu mog\u0119 poleci\u0107 t\u0119 lektur\u0119, aby wyrobi\u0107 sobie szerszy pogl\u0105d na temat zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce Ray Dalio jest dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em i dobrym adresem do poszukiwania takich informacji.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Dobrze, i ostatnia ksi\u0105\u017cka \u2014 ciekaw jestem.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Inteligentny inwestor.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Inteligentny inwestor.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Benjamin Graham.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Tak to jest ksi\u0105\u017cka: Biblia Warrena Buffetta. No w\u0142a\u015bnie, Biblia Warrena Buffetta, czy r\u00f3wnie\u017c Biblia Roberta Dietricha? Jak to wygl\u0105da dzisiaj? Jaki jest tw\u00f3j pogl\u0105d na ten temat? Mo\u017ce powiedz pokr\u00f3tce o tej ksi\u0105\u017cce \u2013 co w niej jest wed\u0142ug ciebie, czego si\u0119 z niej nauczy\u0142e\u015b i czy to jest te\u017c twoja Biblia dzisiaj?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Warto j\u0105 zna\u0107, a Bibli\u0105 nie jest dzisiaj \u2014 my\u015bl\u0119, \u017ce dla Warrena te\u017c nie. To pokazuje zmieniaj\u0105cy si\u0119 \u015bwiat. Jak popatrzymy na Warrena Buffetta, bo jego przywo\u0142amy, to ma takie dwie fazy swojej kariery. Pierwsz\u0105, gdzie kupuje sp\u00f3\u0142ki takie, tak zwane Tiger Buds, czyli takie niedopa\u0142ki, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c firmy, kt\u00f3re niekoniecznie s\u0105 najlepsze, ale s\u0105 z jakiego\u015b powodu tanie. S\u0105 tanie w stosunku do swoich aktyw\u00f3w netto, s\u0105 tanie w stosunku do swojej got\u00f3wki na bilansie, r\u00f3\u017cnych takich parametr\u00f3w wynikaj\u0105cych ze sprawozda\u0144 finansowych.<\/p>\n\n\n\n

I o tym jest ta ksi\u0105\u017cka. Znaczy, ona prezentuje pewn\u0105 star\u0105 szko\u0142\u0119 bezpiecznego podej\u015bcia do inwestowania z pewn\u0105 mar\u017c\u0105 bezpiecze\u0144stwa (margin of safety) g\u0142oszon\u0105 przez Buffetta. W pierwszych, czy pocz\u0105tkowych latach swojej kariery Buffett bardzo mocno stosowa\u0142 te regu\u0142y. Te regu\u0142y s\u0105 dobre, je\u015bli znajdziecie takie sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3re s\u0105 wycenione poni\u017cej swoich aktyw\u00f3w \u2014 ci\u0119\u017cko na tym straci\u0107. Czy najlepiej zarobicie, to ju\u017c jest dyskusyjne.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce Charlie Munger, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c wsp\u00f3lnik i partner Warrena Buffetta, zmieni\u0142 troch\u0119 jego my\u015blenie i odej\u015bcie od tych grahamowskich zasad w kierunku innego patrzenia na warto\u015b\u0107, na pewn\u0105 powtarzalno\u015b\u0107, pewn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tworzenia warto\u015bci. Zmieni\u0142 jego perspektyw\u0119 w taki spos\u00f3b, \u017ce panowie zacz\u0119li mniej inwestowa\u0107 w te niedopa\u0142ki, a bardziej w firmy, kt\u00f3re maj\u0105 d\u0142ugoterminow\u0105 perspektyw\u0119 wzrostu.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce ta filozofia jest mi bardzo bliska \u2014 poszukiwania najlepszych firm. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce je\u015bli zainwestuje si\u0119 w bardzo dobr\u0105 firm\u0119, to ta cena wej\u015bciowa nie ma tak du\u017cego znaczenia. Czy ten mno\u017cnik to jest 7 razy EBITDA, czy 9 razy EBITDA, je\u015bli tam zysk zaanga\u017cowanego kapita\u0142u jest istotny, to firma rok po roku swoim wzrostem wytworzy bardzo du\u017co warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jak popatrzymy na przyk\u0142ady Google, Apple, Microsoft, Nvidia, Spotify \u2014 tego typu podmioty \u2014 to tam tak naprawd\u0119 z perspektywy wieloletniej inwestycja kiedykolwiek mia\u0142a bardzo du\u017cy sens, bo te sp\u00f3\u0142ki rozwijaj\u0105 si\u0119, generuj\u0105 cash, s\u0105 takimi bardzo dobrze naoliwionymi organizacjami, kt\u00f3re przynosz\u0105 zwrot zaanga\u017cowanego kapita\u0142u bardzo istotny.<\/p>\n\n\n\n

A do Mungera nawi\u0105zuj\u0105c \u2014 to on powiedzia\u0142, \u017ce na koniec dnia to ten zwrot zaanga\u017cowanego kapita\u0142u w d\u0142ugim terminie zdeterminuje wzrost. Czyli je\u015bli firma ma zwrot zaanga\u017cowanego kapita\u0142u 5%, to nawet jak by\u0142a bardzo tania, to ona w d\u0142ugim terminie istotnie nie wyskoczy, nie dowiezie zwrotu powy\u017cej tego swojego zwrotu z kapita\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast firma, kt\u00f3ra nawet wydaje si\u0119 dzisiaj droga, ale ona ma zwrot z kapita\u0142u rz\u0119du 30\u201340% \u2014 a s\u0105 takie firmy w\u015br\u00f3d najlepszych sp\u00f3\u0142ek technologicznych \u2014 to je\u015bli one faktycznie s\u0105 w stanie w d\u0142ugim terminie tak si\u0119 rozwija\u0107, to mog\u0105 dowie\u017a\u0107 spektakularne zwroty z kapita\u0142u. I takie s\u0105 historie tych najwi\u0119kszych technologicznych sp\u00f3\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n

No i to jest zabawne, bo Warrenowi zarzucano, \u017ce on nie inwestowa\u0142 w sp\u00f3\u0142ki technologiczne. Jak si\u0119 popatrzy na czym najwi\u0119cej zarobi\u0142, to na inwestycje w Apple, kt\u00f3ry nie tylko produkuje sprz\u0119t, ale jest tw\u00f3rc\u0105 ca\u0142ego ekosystemu. I tak naprawd\u0119 na ekosystemie us\u0142ug bardzo du\u017co zarobi\u0142. To jest przyk\u0142ad w\u0142a\u015bnie takiej inwestycji \u2014 ona nie by\u0142a kupiona drogo, ale sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ra d\u0142ugoterminowo dowozi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: A jakby\u015b dzisiaj mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zainwestowania na 10 lat tylko w jedn\u0105 firm\u0119, to jaka by to by\u0142a firma?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Ja mam dzisiaj pewnie trudno\u015b\u0107 z tak\u0105 inwestycj\u0105, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142bym skaza\u0107 na 10 kolejnych lat, mi\u0119dzy innymi z powodu tego, \u017ce dzisiaj jeste\u015bmy na szczytach, jeste\u015bmy na tak zwanym all time high. Z punktu widzenia patrzenia na sp\u00f3\u0142ki, to jest poziom dyskomfortowy, przynajmniej w \u015brednim, a nawet kilkuletnim horyzoncie.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli patrzymy na prognozy Goldman Sachs, to zwrot dla rynku ameryka\u0144skiego w perspektywie dziesi\u0119cioletniej, u\u015bredniony, jest estymowany na zaledwie kilka procent. To pokazuje, \u017ce dzisiaj bardzo trudno jest generowa\u0107 takie zwroty. Ja inwestuj\u0119 w momentum \u2014 to jest moja inwestycja. Wierz\u0119, \u017ce b\u0119dzie to \u015bwietny wehiku\u0142 kreowania warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mia\u0142bym patrze\u0107 na rynek publiczny, to dalej skupia\u0142bym si\u0119 wok\u00f3\u0142 sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re dowo\u017c\u0105 najwi\u0119cej warto\u015bci. Wracaj\u0105c do lekcji z moimi dzie\u0107mi, polecam s\u0142uchaczom rozejrze\u0107 si\u0119, czym si\u0119 otaczacie, co dowozi wam najwi\u0119cej warto\u015bci, w co wierzycie i z jakich produkt\u00f3w korzystacie. Je\u015bli jednocze\u015bnie cena zakupu mo\u017ce by\u0107 rozs\u0105dna, to by\u0107 mo\u017ce jest to dobra inwestycja na wiele lat.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: A w ramach ciekawostek \u2013 historycznie, jaka inwestycja by\u0142a dla ciebie najbardziej zyskowna?<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Nie potrafi\u0119 odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Bet\u00f3w by\u0142o bardzo du\u017co, wiele, ale oczywi\u015bcie skoncentrowane inwestycje. Ostatnio wypuszczaj\u0105 newsletter o zarz\u0105dzaniu kapita\u0142em, zarz\u0105dzaniu ryzykiem. No i tak jest, \u017ce je\u015bli chcemy robi\u0107 istotny zwrot na danej inwestycji, to potrzebujemy zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 mocniej. Wi\u0119c to jest jednocze\u015bnie ryzyko.<\/p>\n\n\n\n

Dla mnie oczywi\u015bcie ten czas inwestycji w ramach sp\u00f3\u0142ki publicznej, kiedy by\u0142em mened\u017cerem, jednocze\u015bnie w ramach grupy Paget, by\u0142 istotny i stanowi\u0142 wa\u017cny aspekt kreacji warto\u015bci. Bardzo wierzy\u0142em w to, co tam robili\u015bmy, a jednocze\u015bnie widzia\u0142em niedowarto\u015bciowanie tego podmiotu i takie zewn\u0119trzne, negatywne przez d\u0142ugi czas postrzeganie rynku pewnych dzia\u0142a\u0144, co owocowa\u0142o potem szybk\u0105 aprecjacj\u0105 i szybkim wzrostem warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jak patrz\u0119 na sam rynek publiczny, to by\u0142o wiele takich sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re by\u0142y dobre. By\u0142 Autopartner, by\u0142 Rainbow Tours, by\u0142o XTB, Benefit Systems, kt\u00f3ry tworzy dzisiaj mi\u0119dzynarodowy biznes, jest polski i rozwija si\u0119 dalej na rynku tureckim w bardzo szybki spos\u00f3b. To jest w og\u00f3le fantastyczna sprawa, \u017ce ten polski kapita\u0142 coraz mocniej rozpycha si\u0119 po rynkach zagranicznych, niekoniecznie w Stanach Zjednoczonych, ale by\u0107 mo\u017ce na rynkach regionalnych szerzej, w\u0142a\u015bnie jak Turcja.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce tych przyk\u0142ad\u00f3w takiego budowania polskiego biznesu i wychodzenia poza swoje podw\u00f3rko mamy coraz wi\u0119cej: LPP oczywi\u015bcie jest w tej grupie, CCC, kt\u00f3re po trudno\u015bciach jak feniks szybko si\u0119 buduje. \u015awietne te historie. Uwa\u017cam, \u017ce warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na prywatny kapita\u0142 w Polsce, bo na gie\u0142dzie mamy du\u017co tych sp\u00f3\u0142ek takich, powiedzia\u0142bym, bankowo-industrialnych, KGHM-\u00f3w tego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast jak patrzymy na rynek prywatny, czy sp\u00f3\u0142ki z silnym ownerem prywatnym, silnym zaanga\u017cowaniem w\u0142a\u015bciciela prywatnego, to one tutaj s\u0105 \u015bwietnym \u017ar\u00f3d\u0142em kreacji warto\u015bci. Powiem tak: w Polsce mamy taki ma\u0142y NASDAQ, znaczy sWIG80. Jak patrzymy, jak on performuje w okre\u015blonych wycinkach czasu, on przede wszystkim grupuje takie troch\u0119 mniejsze sp\u00f3\u0142ki, przede wszystkim w silnym zaanga\u017cowaniu kapita\u0142u prywatnego. W du\u017cych odcinkach czasu on niewiele ust\u0119puje NASDAQ-owi.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c ja bym si\u0119 kierowa\u0142 w kierunku tych sp\u00f3\u0142ek prywatnych, je\u015bli kto\u015b ma nastawienie na Polsk\u0119, lub w kierunku Stan\u00f3w \u2014 sp\u00f3\u0142ek technologicznych. Troch\u0119 wszed\u0142em w moje indywidualne wybory, ale mam nadziej\u0119, \u017ce to b\u0119dzie dla kogo\u015b pomocne.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: No super, s\u0142uchaj, zada\u0142em Ci wszystkie pytania swoje oraz te, kt\u00f3re zebra\u0142em wcze\u015bniej od ludzi z przestrzeni internetowo-publiczno-s\u0142uchaczowej i z r\u00f3\u017cnych wiadomo\u015bci.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Na koniec powiedz prosz\u0119, o co Ci\u0119 nie zapyta\u0142em, a co wydaje si\u0119 dla Ciebie jeszcze istotne. Co chcia\u0142by\u015b powiedzie\u0107 o sobie, rynku, finansach, do\u015bwiadczeniach \u2014 cokolwiek, co jest do dodania, a co przeoczyli\u015bmy tutaj.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Poruszyli\u015bmy bardzo wiele w\u0105tk\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142a super rozmowa. Pewnie ma\u0142o rozmawiali\u015bmy o tym, jak si\u0119 kreuje warto\u015b\u0107 i jak si\u0119 buduje zamo\u017cno\u015b\u0107 na pierwszych etapach. Uwa\u017cam, \u017ce to jest bardzo ciekawy aspekt.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: To powiedz w takim razie, co to znaczy kreowa\u0107 warto\u015b\u0107 i zamo\u017cno\u015b\u0107 na pierwszym etapie.<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: To jest branie tej odpowiedzialno\u015bci. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, to jest p\u00f3j\u015bcie do szefa i powiedzenie: \u201eS\u0142uchaj, mam taki pomys\u0142, zrobi\u0119 to, wezm\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za to\u201d. Takie proste rzeczy, ale przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 te\u017c na oczekiwania, kt\u00f3re za tym id\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017co \u0142atwiej proponowa\u0107 co\u015b z perspektywy pewnej warto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 dostarczamy \u2014 w\u0142a\u015bnie mniej roszczeniowo\u015bci, a du\u017co wi\u0119cej takiego proaktywnego podej\u015bcia do brania odpowiedzialno\u015bci, do wo\u017cenia, dzielenia si\u0119 efektami tego wsp\u00f3lnego sukcesu.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c, jakbym mia\u0142 w szczeg\u00f3lno\u015bci m\u0142odych s\u0142uchaczy zostawi\u0107 jakim\u015b przemy\u015bleniem, to w\u0142a\u015bnie branie ownershipu. Branie ownershipu to niekoniecznie oznacza inwestowanie. A to inwestowanie, tak patrz\u0119 sensu largo, to znaczy r\u00f3wnie\u017c branie odpowiedzialno\u015bci za dowiezienie czego\u015b, abym by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 sukcesu jakiego\u015b wi\u0119kszego kawa\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

Greg Albrecht: Super, super, super, \u017ce to doda\u0142e\u015b! S\u0142uchaj, Robert, bardzo si\u0119 ciesz\u0119. Tak jak ju\u017c pisa\u0142em w r\u00f3\u017cnych miejscach, mo\u017ce troch\u0119 przerysowa\u0142em, \u017ce 7,5 roku ci\u0119 namawia\u0142em do tego, \u017ceby\u015bmy porozmawiali. Ale przyznasz, \u017ce d\u0142ugo stawia\u0142e\u015b czynny op\u00f3r, co mnie cieszy, bo przyszed\u0142 fajny moment, \u017ce mogli\u015bmy skumulowa\u0107 te r\u00f3\u017cne pytania, przemy\u015blenia i te\u017c pozna\u0107 si\u0119 lepiej przed t\u0105 rozmow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce wsp\u00f3lnie budujemy momentum. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 podzieli\u0107 swoimi refleksjami, z kt\u00f3rych ja te\u017c du\u017co wyci\u0105gam. C\u00f3\u017c, \u017cycz\u0119 Ci du\u017co powodzenia i serdeczne dzi\u0119ki!<\/p>\n\n\n\n

Robert Ditrych: Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest dzieckiem gie\u0142dy. Od 30 lat zaanga\u017cowany w ten rynek. Jako 14-latek ogl\u0105da\u0142 w telewizji g\u0142\u00f3wnie telegazet\u0119, \u015bledz\u0105c kursy gie\u0142dowe. To by\u0142o naturalne zaj\u0119cie ch\u0142opaka po szkole, kt\u00f3ry chcia\u0142 zrozumie\u0107, jak dzia\u0142a rynek \u2013 m\u00f3wi Robert Ditrych. Jego kariera koncentruje si\u0119 na wspieraniu przedsi\u0119biorc\u00f3w i pracy z prywatnym kapita\u0142em. To po\u0142\u0105czenie perspektyw \u2013 rozumienia, jak […]<\/p>\n","protected":false},"author":123460,"featured_media":7681,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[83],"tags":[],"class_list":["post-7677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123460"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7677"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7687,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7677\/revisions\/7687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/albrechtpartners.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}